PodNL is gratis maar niet goedkoop. Wil je ons steunen? Neem dan je...

Podcast

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Afleveringen

  • Steven Adolf over Juan Carlos

    Aug 09 2020

    Afgelopen maandag maakte de voormalige Spaanse koning Juan Carlos bekend Spanje te verlaten. Een vlucht lijkt het, naar de Dominicaanse Republiek, achtervolgd door schandalen.Hoe heeft het zo ver kunnen komen met de koning die eens zo populair was als kampioen van de democratie? En wat betekent dit voor de positie van het koningshuis in Spanje?Een gesprek net met Steven Adolf hierover en over de positie van het koningshuis in de Spaanse geschiedenis.

  • Napraten met Maartje en Peggy

    Aug 09 2020

    We praten na met Maartje Duin en Peggy Bouva, die de podcast De plantage van onze voorouders maakten. In de podcast onderzochten ze hun gedeelde verleden, wat zich heeft afgespeeld op de plantage Tout Lui Faut in Suriname. Maartje als afstammeling van aandeelhouders in de plantage, Peggy als afstammeling van tot slaafgemaakten. Hoe kijken ze terug op het maak-proces, de reacties die ze hebben gekregen, en wat hebben zij en de mensen om hen heen geleerd?

  • De ware aard #4: De aap met geweten

    Aug 09 2020

    Deugt de mens een beetje en wat is er nodig om hem beter maken? In de 8-delige serie ‘De ware aard’ onderzoeken Jos Palm en Julie Blussé met filosoof Thomas Muntz en 8 uitgelezen gasten 8 teksten die ons mensbeeld bepaalden. Deze aflevering bespreekt primatoloog Frans de Waal Darwins De afstamming van de mens. Naar verluidt vormde voor Darwin uiteindelijk een krantenartikel de druppel. ‘Ik heb nogal een scherp satirisch stukje ontvangen uit een Manchester krant,’ zo schreef hij vol afschuw. Dat ...more

  • Turncultuur

    Aug 02 2020

    Afgelopen week baarde turncoach Gerrit Beltman veel opzien toen hij erkende dat hij zich jarenlang misdragen had tegenover jonge turnsters. Hij verklaarde dat zijn wangedrag voortkwam uit de wens om de succesvolle Oost-Europese turnmethodes te kopiëren. Maar wat zijn die Oost-Europese methodes precies, en hoe komt het dat die wereldwijd geïmiteerd zijn, en tot een verziekte turncultuur hebben geleid? Historicus Ivo van de Wijdeven is over die vragen te gast.

  • Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #2

    Aug 02 2020

    Deel 2: honger, woningnood en het herstel van de dijken van WalcherenVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder wate...more

  • De ware aard #3: de homo economicus

    Aug 02 2020

    Wat is de mens? De achttiende-eeuwse filosoof en grondlegger van de economische wetenschap Adam Smith had een eenvoudig antwoord op die vraag. ‘De mens is een dier dat overeenkomsten sluit: geen enkel ander dier doet dit -- geen hond wisselt botten uit met een andere hond.’Adam Smith publiceerde in 1776 zijn beroemde klassieker The Wealth of Nations. Een boek dat ten onrechte bekend is komen te staan als de bijbel van het rauwe kapitalisme. De mens is helemaal niet de koele calculerende homo eco...more

  • De Vakantieman: Ernst van den Hemel in Kentucky, Verenigde Staten

    Aug 02 2020

    Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) het Creation Museum in Kentucky als reisbestemming, een museum over het ontstaan van de aarde, maar dan met een Amerikaans fundamentalistisch-christelijk sausje. Religiewetenschapper Ernst van den Hemel neemt ons mee naar dit museum, waar je onder andere een nagebouwde Ark van Noach, dinosaurussen en een 'garden of Eden' kunt vinden.

  • Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #1

    Jul 26 2020

    Deel 1: de stand van zaken na de roesVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog ...more

  • De ware aard #2: het getemde beest

    Jul 26 2020

    Stelt u zich een mens in oerstaat voor, zo vraagt Thomas Hobbes de lezer in het filosofische meesterwerk Leviathan. Zo’n mens in natuurtoestand leeft in continue angst, redeneert Hobbes, want in een wetteloze wereld kan je op ieder moment straffeloos worden bestolen of neergeknuppeld. Het leven van de oermens is kortom, ‘solitary, poor, nasty, brutish, and short.’Beatrice de Graaf, kenner van de geschiedenis van veiligheid en terrorisme, en filosoof Thomas Muntz zijn te gast over Hobbes’ mensbee...more

  • De Vakantieman: Pieter van Os in Albanië

    Jul 26 2020

    Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) het dorpje Voskopojë, een fascinerend dorpje in Albanië met resten van 24 orthodoxe kerken, als reisbestemming. Schrijver en journalist Pieter van Os neemt ons mee naar dit met fresco's bezaaide kleine dorpje wat ooit een grote stad is geweest, en thuishaven van het vergeten volk de Aroemenen.

  • De spookspelen van Tokyo 1940

    Jul 26 2020

    Het voelt een beetje treurig om vandaag OVT te presenteren. Niet omdat we dat natuurlijk niet met plezier doen, maar omdat we eigenlijk de komende weken zouden plaatsmaken voor de Olympische Spelen. Die zouden afgelopen vrijdag van start zijn gegaan in Tokio. Opvallend genoeg is het niet voor het eerst dat een moderne editie van de Olympische Spelen is afgelast: uitgerekend óók in Tokio zouden in 1940 de Olympische Spelen worden gehouden.Met historicus Ivo van de Wijdeven, die voor Historisch Ni...more

  • Van bewondering tot achterdocht: de reputatie van Italië

    Jul 19 2020

    Ooit was Italië het brandpunt van de Europese cultuur, het land van Dante en Boccaccio, het land van da Vinci en Michelangelo. Het land van de voorbeeld-republiek Venetië en de bankiers van de Medici. Kortom: Italië was het land dat voordeed hoe het moest. Tot in de 19e eeuw was een opvoeding niet compleet zonder een Grande Tour door dat magische land in het zuiden.Nu is Italië, althans in de ogen van de zuinige Noord-Europese landen, een schoolvoorbeeld van hoe het niet moet, het land dat onze ...more

  • Het Spoor Terug: de plantage van onze voorouders - deel 8

    Jul 19 2020

    Na het bezoek aan de plantage in Suriname valt de Nederlandse realiteit Peggy en Maartje rauw op het dak. Anti-zwart racisme is anderhalve eeuw na de afschaffing van de slavernij nog steeds niet uit de Nederlandse samenleving verdwenen. Het maakt dat Peggy zich hier steeds minder thuis voelt. Terwijl zij wacht op de uitslagen van haar DNA-test, worstelt Maartje met de verantwoordelijkheid voor het koloniale verleden. Moeten er excuses komen? Herstelbetalingen? De twee besluiten hun families same...more

  • De Vakantieman: Suze Zijlstra in Indonesië

    Jul 19 2020

    Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) Fort Rotterdam, een 17e eeuws fort in Makassar op het eiland Sulawesi in Indonesië, als reisbestemming. Historicus Suze Zijlstra deed bij Fort Rotterdam onderzoek voor haar aankomende boek De voormoeders. Hierin gaat ze op zoek naar de vaak onzichtbare geschiedenis van haar vrouwelijke Indonesische voorouders, die ook op Fort Rotterdam hebben gewoond.

  • Het Spoor Terug: de plantage van onze voorouders - deel 7

    Jul 12 2020

    De plantage zelf Maartje’s moeder komt aan in Suriname en begrijpt weinig van het verdriet over het slavernijverleden. De verwaarloosde staat van het historisch erfgoed in Paramaribo helpt niet mee om het invoelbaar te maken. Toch gaan Maartje en haar moeder samen met Peggy, haar tante en oudoom mee naar Tout Lui Faut. Op een vroege, warme woensdagmorgen gaan ze op pad: drie generaties nazaten van tot slaafgemaakten en twee generaties nazaten van een slaveneigenaar. Wat zou er over zijn van de p...more

  • Het eerste slavernijonderzoek met Humphrey Lamur

    Jul 12 2020

    Humphrey Lamur, emeritus hoogleraar sociologie en antropologie, onderzocht als een van de eersten in Nederland het slavernijverleden. Waar kwam deze pionier achter, en hoe was het om in die tijd hier onderzoek naar te doen?

  • Documentaire 'Wat ervan overbleef' met Lara Nuberg

    Jul 12 2020

    Hoe kijken we in Nederland naar de voormalige kolonie Indonesië? En hoe kijken Indische Nederlanders daarnaar? Historicus en journalist Lara Nuberg ging op onderzoek uit in haar eigen familie. Het resultaat, de radiodocumentaire 'Wat ervan overbleef' wordt op 12 juli om 21:00 uitgezonden bij RadioDoc op NPO Radio 1.Lara Nuberg is te gast.

  • De wortels van racisme, 12-07-2020, 1e uur

    Jul 12 2020

    Als we het over racisme hebben, moeten we praten over de wortels ervan: het koloniale verleden. Daarom praten we met de pionier in Nederlands slavernijonderzoek Humphrey Lamur, socioloog Zawdie Sandvliet en zijn student Tenisha Nahar en historica Lara Nuberg.

  • De Vakantieman: Astrid Sy in Syrië

    Jul 12 2020

    Deze aflevering tipt de Vakantieman (m/v) het verwoeste en weer opgebouwde klooster Mar Sarkis in Syrië als reisbestemming. Andere Tijden-presentator Astrid Sy werd hier verliefd op middeleeuwse geschiedenis en het Midden-Oosten.

  • Afro-Nederlandse studies met Zawdie Sandvliet

    Jul 12 2020

    We kennen misschien de Afro-American Studies, maar er bestaat ook zo iets als Afro-Nederlandse studies. Althans, aan de Hogeschool van Amsterdam dan. Daar geeft Zawdie Sandvliet het vak, dat hij zelf ontwikkelde. Hoe ontstond dit vak, en wat is het eigenlijk? We praten erover met Zawdie en Tenisha Nahar, een van zijn studenten.

  • Verbod politieke partijen

    Jul 05 2020

    Deze week maakte minister van Binnenlandse Zaken Ollongren in een brief aan de kamer de besluiten van het kabinet bekend over de herziening van ons parlementair stelsel. Één van de besluiten sprong er bij ons uit: er komt een wet op politieke partijen. Met deze wet zou het makkelijker moeten worden om politieke partijen te verbieden.Waarom hebben we zo’n wet nodig? En waarom komt die er juist nu? Te gast is jurist Bastiaan Rijpkema.

  • Strandroof op een wegkwijnend eiland

    Jul 05 2020

    Dertien december 1703 joegen de uitlopers van een orkaan over de Wadden. Even buiten het dorp West Vlieland liep het dagen eerder van het anker geblazen Britse koopvaardijschip Mary and Sara op een zandbank en verging. De Eilanders zagen hun kans en eigenden zich de waardevolle bezittingen aan boord van het schip toe. Maar daar kwamen ze niet zomaar mee weg, en Het Hof kwam met een zware delegatie naar het eiland en begon de dorpelingen en een Amsterdamse opkoper te ondervragen.Historicus Anne D...more

  • Pestkop, lafaard en slachtoffer: Roy Cohn

    Jul 05 2020

    Hij was verantwoordelijk voor de executie van Julius en Ethel Rosenberg, hij was één van de meest prominente leden van de New Yorkse high society, communistenjager met McCarthy én leermeester van Donald Trump. We hebben het over Roy Cohn, de Amerikaanse jurist die tot grote hoogte rees en daarna heel diep viel. Hij wordt omgeschreven als kwaadaardig en meedogenloos, vooral jegens de LGBT-community, waar hij zelf deel vanuit maakte maar wat hij altijd heeft ontkend.Afgelopen week verscheen de doc...more

  • Het Spoor Terug: de plantage van onze voorouders - deel 6

    Jul 05 2020

    Het Surinaamse zwijgenPeggy en Maartje reizen af naar Suriname om oudere leden van de familie Bouva te spreken. Wat hebben zij van hun ouders en grootouders meegekregen over de slavernij? Hoe minder informatie er is overgeleverd, lijkt het, des te groter de pijn en het verdriet. Niet iedereen wil mee naar plantage Tout Lui Faut om eer te bewijzen aan hun voorouders.

  • Geen excuses voor slavernij

    Jul 05 2020

    ‘Excuses kunnen leiden tot polarisatie,’ en kun je mensen die nu leven wel verantwoordelijk houden voor iets uit een ver verleden? Zo sprak onze premier afgelopen woensdag in het kamerdebat over institutioneel racisme in reactie op de roep van de Tweede Kamer om excuses voor het slavernijverleden. Waar komt die weerstand vandaan? En wat is precies het probleem bij het maken van excuses? Historicus Karwan Fatah-Black, die dit jaar de Keti Koti-lezing hield, komt praten over de politieke koudwater...more

  • De val van Srebrenica

    Jul 05 2020

    Op zaterdag 11 juli is het precies 25 jaar geleden dat de Serviërs de door Nederlandse troepen beschermde moslimenclave Srebrenica innamen, en in de weken daarna een massaslachting aanrichtte. Om de val van Srebrenica te herdenken is er de komende week op Radio 1 dagelijks extra aandacht voor deze dramatische geschiedenis. Deze podcastserie is gericht op jongeren omdat zij zich de val zelf niet kunnen herinneren en voor hen het verhaal vaak grotendeels onbekend is.De makers van die serie Misha M...more

  • Waarom staat 'het Oranjegevoel' in de Canon?

    Jun 28 2020

    Het vormt het laatste van de vijftig vensters, die de Canon van Nederland vormen: ‘het Oranjegevoel’. Een venster over oranje mutsjes bij de Elfstedentocht, ‘onze’ Leeuwinnen, en een emotie die volgens de commissie de laatste jaren ‘vooral een niet-politieke, verbindende rol’ speelt. Het vormt een van de weinige vrolijke thema’s van de Canon, die de leidraad vormt voor de geschiedenisles op de lagere en middelbare school. Maar is het niet wat al te triviaal? En wordt met ‘het Oranjegevoel’ gepro...more

  • Solidaire priester

    Jun 28 2020

    Hij was een priester zoals er wel meer waren in de jaren zeventig. Minstens zo begaan met de medemens dan met God. Het geloof was iets dat je in 'de praktijk' bracht, niet zozeer door woorden maar door de juiste solidaire daden. Dat was de levensregel van priester en politicus Herman Verbeek, een van de grondleggers van Groen Links.Historicus Stefan van der Poel schreef een klein portret van hem, getiteld, 'priester, politicus en publicist', en is te gast.

  • Russische oorlogskathedraal

    Jun 28 2020

    Op 23 juni is Ruslands nieuwste kathedraal geopend en het is een opmerkelijke: een camouflagegroene oorlogskathedraal. De trappen zijn gemaakt van omgesmolten nazi-tanks en de muren worden niet alleen gesierd door Bijbelse taferelen maar vooral door schilderingen van slagen uit de Tweede Wereldoorlog, of zoals deze in Rusland wordt genoemd, de Grote Vaderlandse Oorlog. Wat zegt deze zeer atypische kathedraal over de (niet-bestaande?) scheiding tussen kerk en staat in Rusland en over het gebruik ...more

  • Historische boeken met Bart Funnekotter

    Jun 28 2020

    Elke maand worden de nieuwste historische boeken besproken door afwisselend Wim Berkelaar en Bart Funekotter. Deze week is Funnekotter aan de beurt. Hij las voor ons:Operatie Chastise van Max Hastings (Hollands Diep) Vergeten volkeren van Philip Matyszak (Omniboek) De reis van onze genen van Johannes Krause & Thomas Krappe (Nieuw-Amsterdam) Het rijk van de Habsburgers van Martyn Rady (Omniboek)

  • Het Spoor Terug: de plantage van onze voorouders - deel 5

    Jun 28 2020

    Hoe gaan we om met wat niet staat geschreven? Is iets pas waar als het zwart op wit staat op papier? En in hoeverre kunnen we de geschiedenis herschrijven?  Peggy en Maartje stuiten bij hun onderzoek steeds op hetzelfde probleem: over de plantage-eigenaren zijn veel geschreven bronnen, over de tot slaafgemaakten bijna niets. Hun naam en identiteit werd ze afgenomen bij de verscheping vanuit Afrika. Kan Peggy er ooit achter komen tot welk volk haar voorouders behoorden? Een wandeling door Den Haa...more

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Jun 28 2020

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • 70-jaar Korea-oorlog

    Jun 28 2020

    Afgelopen donderdag was het precies 70 jaar geleden dat de Korea-oorlog begon. Het noorden viel het zuiden binnen. Het begin van wat al snel een internationaal conflict werd, waarbij aan de kant van het zuiden veel westerse landen meevochten onder leiding van de Amerikanen, en aan de kant van het noorden Chinese troepen en Russische luchtsteun. Drie jaar later eindigde het in een wapenstilstand zonder dat een van beide partijen er veel mee was opgeschoten. Ook een kleine 5.000 Nederlandse vrijwi...more

  • Q&A over ‘De plantage van onze voorouders’

    Jun 21 2020

    Q&A met Maartje Duin en Peggy Bouva over 'De plantage van onze voorouders'.

  • Ontheiligde kermis-kerk

    Jun 21 2020

    Ophef in de Achterhoek vorige week: na een optreden van DJ Pim Pam Pompen werd de kerk van Lievelde ontheiligd verklaard. Het kerkbestuur was zich van geen schuld bewust toen de organisatie van het volksfeest vroeg de kermis te verplaatsen naar de kerk, maar de pastoor zag dat anders: de coronakermis heeft de kerk vervloekt.Wat is ontheiliging? En wie bepaalt wat heilig is? Reden voor een gesprek met religiewetenschapper Ernst van den Hemel.

  • Jan Pieterszoon Coen moest een beeld

    Jun 21 2020

    Als er een vaderlands schandbeeld is dan is dat wel het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen, de zeventiende-eeuwse gouverneur generaal van Ons Indië. Het beeld van Coen, verantwoordelijk voor de uitroeiing van de bevolking van de Banda-eilanden in 1621, is weer volop onderwerp van discussie.Het zou weg moeten omdat het een symbool is van het foute koloniale verleden. Maar hoe kwam het beeld er eigenlijk in 1893? ‘Welke vlek er ook op hem moge kleven, Coen staat voor het kleed ener grootheid, die...more

  • Het Spoor Terug: de plantage van voorouders - deel 4

    Jun 21 2020

    Een gedeeld verhaalPeggy - nazaat van tot slaafgemaakten - vindt het prima dat Maartje - nazaat van slaveneigenaren - een podcast maakt over hun gedeeld verleden. Maar wel op een aantal voorwaarden. De titel, bijvoorbeeld, moet echt anders. Ook binnen hun beide families roept het onderwerp heftige reacties op. De een wil niet als dader worden gezien, de ander niet als slachtoffer. Maartje schiet in een totale kramp. Kan het wel, een geschiedenis vertellen vanuit meerdere perspectieven? En waar s...more

  • De tolk van Srebrenica

    Jun 21 2020

    Het is alweer bijna 25 jaar geleden dat de genocide in Srebrenica plaatsvond. Hasan Nuhanovic is een van de weinige Bosnische moslimmannen die de genocide overleefde, omdat hij als tolk voor het Nederlandse VN-bataljon enige bescherming genoot. Zijn vader, broer en moeder werden wel aan de Bosnisch-Servische soldaten uitgeleverd en vermoord. Zo’n 8000 andere moslimvluchtelingen, voornamelijk jongens en mannen, trof hetzelfde lot. Nuhanovic schreef een boek over Srebrenica, en de jaren die eraan ...more

  • De misdaden van Jan Pieterszoon Coen

    Jun 21 2020

    ‘Stop de genocideverheerlijking’. Onder die leus wordt het protest tegen de nagedachtenis aan Jan Pieterszoon Coen deze week georganiseerd. Het beeld van ‘de slachter van Banda’ moet weg, vinden de demonstranten, want Coen staat voor het foute koloniale verleden. Het imago van Coen is nu inktzwart, maar hoe zit het eigenlijk met de Gouverneur Generaal van Ons Indië? Was zijn strafexpeditie naar de Banda eilanden in 1621 inderdaad een volkerenmoord? En was het eigen initiatief of bracht zijn func...more

  • De column van Micha Wertheim

    Jun 21 2020

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • Tessa Leuwsha over haar nieuwe boek 'Plantage Wildlust'

    Jun 14 2020

    In het begin van de twintigste eeuw trokken jonge Nederlandse gelukszoekers à la Ik vertrek naar Suriname om directeur te worden op koffieplantages. Ze komen terecht in een samenleving die in beweging is: de slavernij is voorbij, contractarbeiders worden op ongunstige voorwaarden vanuit Brits Indië naar het landje gelokt. Zo ook Oscar en Janna Brouwer in de roman Plantage Wildlust die deze week verscheen.Hoe ziet het leven er honderd jaar geleden uit op de Surinaamse plantage? Auteur Tessa Leuws...more

  • Moord op Palme opgelost

    Jun 14 2020

    Het was deze week groot nieuws: de moord op de Zweedse sociaal democratische premier Olof Palme is opgelost. Dat wil zeggen: Stig Engström, de Skandia-man, is door het OM aangewezen als de dader. Case closed, na 34 jaar. Olof Palme was het boegbeeld van het Zweedse sociaal democratische paradijs en hij was evenzeer het boegbeeld van de internationale sociaal democratie.Zijn tragische dood in 1986 was een schok, voor Zweden en voor de sociaal democratie. Publicist en sociaal democraat in hart en ...more

  • Marcel Proust en zijn fascinatie met het schilderij 'Gezicht op Delft'

    Jun 14 2020

    Toen de Franse schrijver Marcel Proust in 1902 in Den Haag voor het eerst oog in oog stond met Vermeers schilderij Gezicht op Delft, raakte hij diep onder de indruk. Een levenslange fascinatie was geboren. Bijna twintig jaar later nog schreef hij in een brief aan de kunstcriticus Jean Luis Vaudoyer dat het schilderij hem meer had getroffen dan wat dan ook, en dat het het mooiste schilderij te wereld was. Vooral het lichte, zonbeschenen dak aan de rechterkant van het tafereel trof hem als een top...more

  • Leopold II en de nieuwe beeldenstorm

    Jun 14 2020

    Het beeld van Columbus in Boston is onthoofd; dat van slavenhandelaar Edward Colton is in Bristol in het water geworpen; dat van oorlogsheld Churchill is met graffiti beklad en de beeltenis van Leopold II, de koning der Belgen, is na in brand gestoken te zijn, preventief geruimd door het stadsbestuur van Antwerpen. Er is een wereldwijde beeldenstorm uitgebroken na de moord op George Floyd.Nadia Nsayi, publicist, schrijver van het boek Dochter van de kolonie, een boek over haar koloniale Congoles...more

  • Institutioneel racisme met Zihni Özdil

    Jun 14 2020

    Racisme bestaat in Nederland, verkondigde premier Mark Rutte vorige week. Maar van ‘institutioneel racisme’ weigert hij te spreken, het is ‘sociologisch jargon’, aldus de premier. Liever spreekt hij van ‘systemisch’ racisme. Waarom eigenlijk? En waar komt de term ‘institutioneel racisme’ vandaan?Historicus Zihni Özdil schreef al eerder over deze term in zijn boek Nederland mijn vaderland, en is te gast.

  • Het Spoor Terug: De plantage van onze voorouders - deel 3

    Jun 14 2020

    Blinde vlekNu Peggy heeft voorgesteld om samen onderzoek te doen naar de plantage van hun voorouders, heeft Maartje een kennisachterstand in te halen. Samen met haar moeder leest ze Anton de Koms ‘Wij slaven van Suriname’. In dat boek las ook Peggy voor het eerst wat haar voorouders hadden doorstaan. Hoe kon het slavernijverleden verdwijnen uit het collectief geheugen? En waarom staat het pas de laatste jaren zo in de belangstelling?   In het familiearchief in Middelburg zoeken Maartje en haar m...more

  • De column van Abdelkader Benali, de creoolse keuken

    Jun 14 2020

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Wim Daniëls over zijn nieuwe boek 'De zomer van 1945'

    Jun 07 2020

    Zijn Brabantse ome Theo die de naam van Montgomery consequent verkeerd uitspreekt, het werpen van de atoombom op Japan - een vredesdaad -, het gezeur over de verdwenen fiets, over de levensmiddelenbonnen en het verlies van het Oranje Bondsteam tegen de Liberation Army Team: het komt allemaal voor in De zomer van 1945. Het boek van wereldbrabander Wim Daniëls komt De schrijver is te gast.

  • Waarom is het zo moeilijk de Amerikaanse politie te hervormen?

    Jun 07 2020

    Al decennia wordt er in Amerika hevig geprotesteerd tegen politiegeweld tegen zwarte Amerikanen. Toch blijft ingrijpende hervorming van de Amerikaanse politie uit – en wij vroegen ons af waarom. Volgens socioloog en politiewetenschapper Jaap Timmer van de Vrije Universiteit vormt het bestaan van het Tweede Amendement, oftewel het recht op wapenbezit, één belangrijke en meestal onderbelichte factor in dit vraagstuk. Timmer is gast.

  • Het sprookje van Lance Armstrong

    Jun 07 2020

    Lance Armstrong overwon kanker, won daarna zeven keer de Tour de France en werd uiteindelijk ontmaskerd als dopinggebruiker. De grootste bedrieger in de sport ooit? Of toch de beste renner aller tijden? Of misschien wel beide?De komende weken is een tweedelige documentaire te zien over de opkomst en ondergang van dit wielerfenomeen. We bespreken die met schrijver en wielerjournalist Arthur van den Boogaard.

  • Het Spoor Terug: De plantage van onze voorouders - deel 2

    Jun 07 2020

    Wat zeggen onze voorouders over wie wij zijn? Kunnen we trots zijn op hun heldendaden zonder ons te schamen voor wat ze hebben misdaan? Maartje weet heus wel dat zij niet verantwoordelijk is voor de daden van haar voorouders. Toch zit het haar niet helemaal lekker dat ze in haar stamboom vol illustere historische figuren steeds meer sporen vindt van slavernij. Ze is op van de zenuwen voor de ontmoeting met de nichtjes Jessica en Peggy Bouva. In 1863 werden hun voorouders bevrijd van slavernij in...more

  • De Hongaarse 'schande' van het Verdrag van Trianon

    Jun 07 2020

    Afgelopen donderdag was het 100 jaar geleden dat het Verdrag van Trianon werd getekend; het onbekendere broertje van het Verdrag van Versailles. Dit verdrag, waarbij Hongarije tweederde van haar grondgebied verloor, wordt door het Hongaarse historisch onderzoeksinstituut Veritas betitled als ‘de grootste Hongaarse tragedie van de twintigste eeuw, waarvan de wonden zelfs in onze tijd nog niet zijn geheeld’. Historicus en politiek analist Ivo van de Wijdeven vertelt waarom de ‘schande’ van Trianon...more

  • De column van John Jansen van Galen

    Jun 07 2020

    De column is deze week van John Jansen van Galen

  • 'A riot is the language of the unheard' - Martin Luther King Jr.

    Jun 07 2020

    Vreemd maar waar: de afgelopen week vormde een meer dan een halve eeuw oud citaat van Martin Luther King Jr. in Amerika plotseling de aanleiding voor een verwoed debat. Zijn zoon, MLK III, deelde het citaat op Twitter en daarna ging het los, in kranten, op tv en op social media. Want wat had MLK precies bedoeld, toen hij in 1967 de volgende woorden sprak: “A riot is the language of the unheard,”oftewel: “Rellen vormen de taal van de ongehoorde mens”? En wat betekent dat, voor hoe we naar de huid...more

  • 'Vogels als huisgenoten' van Len Howard

    May 31 2020

    Nu we meer dan ooit aan ons huis gekluisterd zijn, vallen de bewoners van onze omgeving meer op dan ooit: de vogels. En ook op onze schermen zijn ze populair: de Vogelbescherming biedt gratis online cursussen tuinvogels kijken aan, en de webcams waarmee je online mee kan kijken in de nesten van uilen, slechtvalken en lepelaars zijn ongekend populair.Een perfect moment voor de heruitgave van het boek Vogels als huisgenoten, van de vergeten Britse naturalist en schrijfster Len Howard. Waarom is de...more

  • Renée Römkens over onzichtbaar geweld tegen vrouwen

    May 31 2020

    Het huiselijk geweld tegen vrouwen is sinds de coronacrisis en de lockdown over heel de wereld schrikbarend toegenomen. In Frankrijk is het aantal meldingen met 30 procent en in België met 70 procent gestegen. Maar heel vaak zijn er geen betrouwbare cijfers omdat de vrouwen thuis zitten met de dader en er niet uit durven.Dat lijkt ook in Nederland het geval, waar wel bij de apotheek door vrouwen discreet alarm kan worden geslagen, maar geen nieuwe cijfers beschikbaar zijn over mogelijke toename ...more

  • Maartje Duin over haar podcastserie 'De plantage van onze voorouders'

    May 31 2020

    Maartje Duin komt vertellen over de totstandkoming van haar nieuwe achtdelige podcast-serie De plantage van onze voorouders, die ze maakte in samenwerking met Peggy Bouva. Zondag is het eerste deel te horen in Het Spoor Terug

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    May 31 2020

    Elke maand bespreken we de nieuwste historische boeken met afwisselend Wim Berkelaar en Bart Funekotter. Deze week is Berkelaar aan de beurt. Hij las voor ons:Zwarte jaren van Han van der Horst (Prometheus)Aan tafel bij dictators van Witold Szabłowski (Nieuw Amsterdam)Zwanenzang 1945 van Walter Kempowski (Thomas Rap)In dienst van de nazi's van Paul van de Water (Omniboek)

  • Het Spoor Terug: De plantage van onze voorouders - Deel 1

    May 31 2020

    In de podcast ‘De Plantage van onze voorouders’ komen twee werelden die altijd al alles met elkaar te maken hadden op een andere manier nog dichter bij elkaar. De wereld van de plantage-eigenaren en slavenhouders en de wereld van de slaven die onvrijwillig aan die plantage en hun eigenaren gebonden waren. Twee nazaten, Maartje Duin en Peggy Bouva, deden samen onderzoek naar die geschiedenis en de invloed daarvan op het heden voor henzelf, hun familie en de samenleving als geheel.

  • Erwin Mortier over zijn nieuwe boek 'De onbevlekte'

    May 31 2020

    In het mooie boerenland van Vlaanderen worstelt een familie met de vraag: hoe iemand te herdenken die niet herdacht mag worden? Dit was het thema van Erwin Mortier’s debuutroman Marcel, waarin hij als kleine jongen achter het SS-verleden van zijn oudoom komt. In zijn nieuwe boek De onbevlekte keert hij als volwassen man terug naar zijn grootouderlijk huis, en kijkt met andere ogen naar de bevlekte familiegeschiedenis.De auteur is te gast.

  • De column van Nelleke Noordervliet.

    May 31 2020

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Lessen voor de post-corona stad

    May 24 2020

    De coronapandemie heeft ons met andere ogen naar de stad doen kijken. Drukke winkelstraten en overvolle trams zijn taboe in de anderhalvemetermaatschappij, terwijl het belang van parken en pleinen plots zonneklaar is. Overal ter wereld buigen stadsbesturen zich dan ook al over de vraag hoe een pandemie-proof stad eruit dient te zien.Het is niet voor het eerst dat het stadse leven na een epidemie onder de loep wordt genomen, weet middeleeuwendeskundige Janna Coomans. Zij ontdekte dat steden na de...more

  • Léon Hanssen over zijn nieuwe boek 'Handboek voor de vagebond'

    May 24 2020

    De vagebond is een eenmansmens: de belichaming van het principe van social distancing. Zo schrijft cultuurhistoricus Léon Hanssen in zijn 'Handboek van de voor de vagebond', dat op 28 mei verschijnt. Vagebonden zijn er in alle soorten en maten. Swiebertje was er een, maar evenzo Thoreau, de auteur van 'Walden', het klassieke boek over zijn tiny house dat geluk en afzondering bracht; en natuurlijk ook de achttiende-eeuwse filosoof Rousseau, die liever tussen de bomen dan de mensen verkeerde. Maar...more

  • Hoe word je Kim Jong-Un?

    May 24 2020

    Het moet een flinke kluif zijn geweest om de levensloop van Kim Jong-Un op papier te zetten. Zelfs de meest basale feiten staan over de Noord-Koreaanse dictator ter discussie: zo weten we niet eens zeker of hij momenteel nog wel in leven is. Voormalig CIA-analiste Jung Pak waagde zich toch aan een biografie, en schreef het veelgeprezen boek Hoe je Kim Jong-Un wordt.Hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden Remco Breuker is te gast over het fascinerende portret van de leider van het klui...more

  • De geschiedenis van de WHO

    May 24 2020

    Het laatste heilige huisje waar Trump zijn pijlen op gericht heeft is de Wereldgezondheidsorganisatie. De president dreigt om de bijdrage van de V.S. op te schorten, waardoor de WHO opeens zijn grootste geldschieter kwijt is. En dat midden in de corona-crisis. De WHO is opgericht na de Tweede Wereldoorlog als deel van de Verenigde Naties met als ambitieus project om de wereldwijde gezondheid te verbeteren. Maar is het nu een politieke slangenkuil aan het worden? We praten erover met gezondheidss...more

  • De column van Abdelkader Benali

    May 24 2020

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • De bevrijding van Texel

    May 24 2020

    Op 20 mei was het precies 75 jaar geleden dat Texel bevrijd werd. Als laatste plek in Nederland kwamen op 20 mei 1945 de Canadese troepen van de geallieerden het eiland ontzetten van de Duitsers. De anderhalve maand voor de bevrijding werd een bittere strijd geboerd: honderden Georgiërs die op het eiland gelegerd waren kwamen in opstand tegen de Duitsers. Wat is er van deze strijd nog terug te zien op Texel?Arnold van Bruggen maakte daarover een tentoonstelling in de duinen van Texel, die ook on...more

  • Bijbelmuseum-soap

    May 24 2020

    Het omstreden Amerikaanse Museum van de Bijbel zit in de problemen: de overheid heeft een gestolen kleitablet in beslag genomen. Het kleitablet laat een deel van het Gilgamesj-epos zien. De evangelische familie Green, die rijk werd met de knutselwinkelketen Hobby Lobby, opende het museum om de bijbel te onderbouwen. Toch blijft de aandacht telkens gaan naar de artefacten waar iets mis mee is.Kenner van de soap rondom het Bijbelmuseum is Bart Funekotter. Hij komt uitleggen wat er aan de hand is.

  • Tialda Hoogeveen over haar nieuwe boek 'De geur van hooi'

    May 17 2020

    In de dagboeken van de Friese boer Siebe Peenstra vond Tialda Hoogeveen een eeuw boerengeschiedenis. De melkveehouder had gedurende zijn leven (1923-2019) nauwkeurig bijgehouden hoe zijn bedrijf en de rest van zijn bestaan eruit zag. En hoewel de kern van het werk -melk produceren- niet veranderde, veranderde de wereld wel. Zo ook het boerenbedrijf, en daarmee het landschap. De Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw, intensivering van de landbouw en globalisering, alles zie je terug in de dagboeken...more

  • Thomas Paine en wij

    May 17 2020

    Hij mag gerust de vader van onze sociale liberale democratie worden genoemd. Al eind achttiende eeuw schreef Thomas Paine dat vrijheid en sociale zekerheid bij elkaar horen. Dat deed hij in zijn klassieker The Rights of man, waarin hij ook afrekent met de monarchie die met een beetje pech idioten als indertijd koning George III aan het bewind brengt.Zijn pleidooi voor een samenleving van gelijke kansen, met een overheid die de vrije markt niet zalig verklaart, is actueler dan ooit. Want als stra...more

  • Nederland vakantieland

    May 17 2020

    Kunnen we deze zomer op vakantie? En zo ja, hoe dan? Dat is de vraag die afgelopen week de gemoederen flink bezig hield. Frankrijk wil waarschijnlijk geen toeristen, Spanje en Portugal misschien wel. Een duidelijk antwoord is er nog niet. Maar waarom raken we eigenlijk massaal in lichte paniek als we niet weten of we deze zomer wel bewapend met zonnebrand en kruiswoordpuzzel het land of huis kunnen verlaten? We spreken met cultuurhistoricus aan de Radboud Universiteit Nijmegen Jan Hein Furnée ov...more

  • Jaap Scholten over zijn nieuwe boek 'Suikerbastaard'

    May 17 2020

    Tientallen Twentse arbeidersjongens reisden in de jaren ’50 en ’60 af naar Ethiopië, waar ze op verzoek van Keizer Haile Selassie suikerfabrieken opzetten. De meesten van hen leefden er drie jaar lang in relatieve weelde en harmonie met de lokale bevolking, voordat hun contract afliep en ze dienden terug te keren naar de fabrieken in Hengelo. Daar kregen hun avonturen al snel de glans van een onwerkelijke droom. Het inspireerde schrijver Jaap Scholten, die in zijn werk vaker feit met fictie verw...more

  • Het Spoor Terug: Een suikeroom in Ethiopië - deel 1

    May 17 2020

    Deel 1 van een tweeluik over de geschiedenis van een Nederlandse suikerplantage in Ethiopië.Nadat de Indonesische onafhankelijkheid eind 1949 een feit was, ging een aantal Nederlandse bedrijven die in ‘ons Indië’ actief waren geweest, op zoek naar nieuwe tropische locaties. In 1952 kwam op die manier de Handelsvereniging Amsterdam in Ethiopië terecht. Ze vestigde daar een al snel bloeiende suikeronderneming, die het tot 1974 zou volhouden. Toen moesten ze ook daar, na de revolutie van Mengistu v...more

  • De column van Micha Wertheim

    May 17 2020

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • De CIA en The Scorpions: Wind of change

    May 17 2020

    Is het denkbaar dat het nummer Wind of Change, van de Duitse metal-band the Scorpions, waarvan de populariteit vlak voor de ineenstorting van de Sovjet Unie aan de andere kant van het ijzeren gordijn tot duizelingwekkende hoogtes steeg, geschreven is door de CIA? Het nummer, dat in 1990 verscheen, voorspelt dat alles zal veranderen en dat er vrijheid zal komen voor iedereen. Toen Patrick Radden Keefe het gerucht vernam dat de CIA hand had gehad in het schrijven van dit nummer, begon hij een zoek...more

  • 75 jaar 'poldermodel'

    May 17 2020

    Op 17 mei is het precies 75 jaar geleden dat de Stichting van de Arbeid werd opgericht. Een overlegclub van werkgevers en vakbonden, al tijdens de oorlog bedacht en dus binnen twee weken na de bevrijding al officieel opgericht. Met als doel: gezamenlijk aan de wederopbouw van Nederland te werken. Het wordt wel gezien als het startpunt van ons ‘poldermodel’. Hoe belangrijk is dat model geweest en wat waren de hoogte en dieptepunten. Kan die ‘polder’ nu weer van nut zijn om straks – na Corona – we...more

  • Openluchtscholen

    May 10 2020

    Maandag 11 mei gaan de scholen weer open. Het zal ongetwijfeld veel gezag vergen om de kinderen de anderhalve meter-regel in acht te laten nemen. Een dikke negentig jaar geleden zou dat op een aantal scholen wellicht iets makkelijker zijn geweest. Nederland telde toen namelijk een behoorlijk aantal zogeheten Openluchtscholen. Kinderen kregen er zoveel mogelijk les in de open lucht en zaten als het even kon met ijsmuts op in de buitenlucht sommen en dictees te maken. Wat was de gedachte achter de...more

  • Het Spoor Terug: Operatie Onthechting - deel 2

    May 10 2020

    In 2012 erft de Amsterdamse fotograaf Marianne Ingleby het archief van haar Amerikaanse opa Bruce Elkus. Als fotograaf in dienst van het Amerikaanse leger legde hij in 1945 het staartje van de Tweede Wereldoorlog vast op het Japanse eiland Iwo Jima. De rauwe en heftige foto's geven een heel ander beeld van de oorlogsstrijd dan de wereldberoemde heroïsche foto Raising the Flag on Iwo Jima. In deel 2 probeert Marianne dichter bij de oorlogservaring van haar opa te komen via gesprekken met stokoude...more

  • De term 'wegkijken'

    May 10 2020

    'Niet wegkijken. Niet goedpraten. Niet uitwissen'. Het waren opvallende woorden van Willem Alexander die ook nog opperde dat zijn grootmoeder, 'toch standvastig en fel in haar verzet' meer van zich had kunnen laten horen als het ging om de bescherming van de joden in de Tweede Wereldoorlog. Zijn toespraak afgelopen 4 mei bij de vijf-en-zeventigjarige herdenking van de bevrijding stond in het teken van ons 'wegkijken' destijds.Maar sinds wanneer is die neutrale term een moreel geladen begrip met ...more

  • De geschiedenis van het basisinkomen

    May 10 2020

    Gaat de coronacrisis onze samenleving drastisch veranderen? Dat is de vraag die overal naar voren komt. Een toverwoord dat daarbij vaak valt is het basisinkomen. Een inkomen voor alle Nederlanders zonder voorwaarden. Dit zou ons moeten helpen in tijden van crisis. Het idee achter het basisinkomen lijkt radicaal, maar hoe radicaal is het eigenlijk? We duiken met historicus Anton Jäger in de geschiedenis van de gedachte achter het basisinkomen.

  • De column van John Jansen van Galen

    May 10 2020

    De column is deze week van John Jansen van Galen.

  • Conny Braam over haar nieuwe boek 'Wij zijn de wrekers over dit alles'

    May 10 2020

    Ook Zuid-Afrikanen vochten in de Tweede Wereldoorlog voor de vrijheid van Europa en werden krijgsgevangen gemaakt. En ondanks de beloften van Churchill dat meevechten stemrecht zou opleveren, betekende het einde van deze oorlog voor Zuid-Afrikanen het begin van apartheid.Anti-apartheidsactivist en journalist Conny Braam schreef Wij zijn de wrekers over dit alles over de reis die het Zuid-Afrikaanse regiment in de Tweede Wereldoorlog maakte door Noord-Afrika en Europa. De auteur is te gast.

  • Bart Funnekotter over '8 dagen in mei' van Volker Ullrich

    May 10 2020

    29 april kwam het boek ‘Acht dagen in mei’ uit, geschreven door de Duitse journalist en Hitler-biograaf Volker Ullrich, over de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog. De eerste acht dagen van mei waren dat – deze week dus precies 75 jaar geleden. En die laatste oorlogsdagen, waren ook de eerste dagen na de zelfmoord van Hitler, met als de nieuwe leider: generaal Dönitz.Onze recensent Bart Funnekotter las het boek en is te gast.

  • Requiem van Theresienstadt

    May 03 2020

    “Wij zullen voor de nazi’s zingen, wat we hun niet kunnen zeggen”– dat vertelde de dirigent Rafael Schächter zijn koor van medegevangenen in het concentratiekamp Theresienstadt. Samen met hen voerde hij in dat kamp meermaals het Requiem van Verdi op, waarin ze onder andere “Libera Me”, oftewel “bevrijd mij” zongen. De laatste opvoering van het koor was in juni 1944, ten overstaande van het Rode Kruis en de top van de nazipartij. Kort daarna werden de meeste koorleden op transport naar Auschwitz ...more

  • In memoriam: Alexander Münninghoff

    May 03 2020

    Op 28 april 2020 is journalist, schrijver, Ruslandkenner en schaakliefhebber Alexander Münninghoff overleden. Hij was in de 28-jarige geschiedenis van OVT regelmatig te gast als deskundige. Ook was hij 13 jaar lang als columnist aan ons programma verbonden. Nelleke Noordervliet, ook columnist in OVT, was al sinds haar studietijd bevriend met hem. En met haar gedenken wij Alexander, of Sacha, zoals hij door vrienden genoemd werd.

  • Het Spoor Terug: Operatie Onthechting, deel 1

    May 03 2020

    In 2012 erft de Amsterdamse fotograaf Marianne Ingleby het archief van haar Amerikaanse opa Bruce Elkus. Als fotograaf in dienst van het Amerikaanse leger legde hij in 1945 het staartje van de Tweede Wereldoorlog vast op het Japanse eiland Iwo Jima. De rauwe en heftige foto's geven een heel ander beeld van de oorlogsstrijd dan de wereldberoemde heroïsche foto 'Raising the Flag on Iwo Jima'. In deel 1 vraagt Marianne zich af: hoe uniek is het archief van mijn opa eigenlijk? Een coproductie van VP...more

  • De weer actuele klassieker: 'Plagues & Peoples'

    May 03 2020

    “Voor de meeste lezers van dit boek zal de wereldgeschiedenis nooit meer hetzelfde zijn,” zo schreef de New York Review of Books over het boek Plagues and Peoples van historicus William H. McNeill. Het boek sloeg bij verschijning in 1976 in als een bom. McNeill poneerde namelijk dat de geschiedenis van de mensheid niet werd bepaald door de mens zelf, maar door minuscule microparasieten als de pest of de pokken. Het was in de jaren ’70 een revolutionair en moeilijk te bevatten idee: infectieziekt...more

  • De column van Sana Valiulina

    May 03 2020

    De column is deze week van Sana Valiulina.

  • 75 jaar NIOD: Oorlogsdagboeken

    May 03 2020

    Het was een van de eerste dingen die Nederland deed, na de bevrijding: het oprichten van een Instituut voor de Oorlog. Het ging het NIOD heten, het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Het zou bekend worden als het instituut van dokter Loe de Jong, de vaderlandse geschiedschrijver van de oorlog. Maar vanaf het begin verzamelde het Instituut ook talloze dagboeken, brieven en kattebelletjes van gewone mensen over de bezetting. Inmiddels is de collectie egodocumenten zo vermaard dat de Ne...more

  • Vrouwelijk leiderschap in crisistijd

    Apr 26 2020

    'Landen met vrouwelijke leiders hebben een betere respons op de corona-crisis.' Dat komt door beter empathisch vermogen en een loving embrace. Dit stelde een artikel in het zakenblad Forbes, dat inmiddels al meer dan 7 miljoen keer bekeken is. Blijkbaar is het een boodschap die aanslaat, maar is het wel waar? En is het wel productief om zo naar vrouwelijk leiderschap te kijken? Historica Anneke Ribberink doet onderzoek naar vrouwelijk leiderschap en is te gast.

  • Thuiswerken als toekomstvisioen

    Apr 26 2020

    In de toekomst gaat iedereen thuiswerken, zo wordt al ruim 50 jaar lang voorspeld. Al decennia voor de komst van de pc of het internet hadden futurologen bedacht dat het zogeheten ‘telewerken’ dé oplossing zou vormen voor files, kantoorleed en de werk-privé balans. Toch is het thuiswerken nooit echt aangeslagen – tot de coronacrisis natuurlijk. Wij spreken met Pascale Peters, hoogleraar Strategisch Human Resource Management aan de Nyenrode Business Universiteit over de geschiedenis van thuiswerk...more

  • KLM, het blauwe hart van Nederland

    Apr 26 2020

    Het was het enige bedrijf dat Rutte in zijn toespraak vanuit het torentje noemde. Een nationaal icoon en ‘van ons allemaal’: de KLM. Hoe kan het dat dit bedrijf nog zo populair is in een tijd dat het woord ‘vliegschaamte’ ingeburgerd is geraakt? En waar komt die liefde van de Nederlander vandaan? De spoorwegen en andere bedrijven zullen er vast jaloers op zijn.Om dit te duiden zijn luchtvaarthistoricus Marc Dierikx en lector duurzame luchtvaart Paul Peeters te gast.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Apr 26 2020

    Elke maand worden de nieuwste historische boeken besproken door afwisselend Wim Berkelaar en Bart Funekotter. Deze week is Berkelaar aan de beurt. Hij las voor ons: Heike Gortemaker, Hitlers hofhouding. De intieme kring tijdens het Derde Rijk en daarna (Cossee)Harry van Wijnen, De geldjas van Max Nord (Balans)Co Strootman, Wie stuit de rebellie van de massa? P.J. Bouman 1902-1977 (Van Gorcum)Kate Kirkpatrick, Simone de Beauvoir. Een leven (Ten Have)

  • Het blauwe hart van Nederland

    Apr 26 2020

    Het was het enige bedrijf dat Rutte in zijn toespraak vanuit het torentje noemde. Een nationaal icoon en ‘van ons allemaal’: de KLM. Hoe kan het dat dit bedrijf nog zo populair is in een tijd dat het woord ‘vliegschaamte’ ingeburgerd is geraakt? En waar komt die liefde van de Nederlander vandaan? De spoorwegen en andere bedrijven zullen er vast jaloers op zijn.Om dit te duiden zijn luchtvaarthistoricus Marc Dierikx en lector duurzame luchtvaart Paul Peeters te gast.

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Apr 26 2020

  • Corona eindtijd

    Apr 26 2020

    Een wake-up call. Dat is het coronavirus in de ogen van talloze Amerikaanse fundamentalistische christenen. En als het even kan slepen ze de vier ruiters uit de Apocalyps, de openbaringen van Johannes erbij. Kortom: de eindtijd is nabij. Met de corona als complot van de WHO om massavaccinaties en genocide tot stand te brengen en de globalisering als aartsrivaal van God. En met Trump als de protestheld van het goede Amerikaanse deel van de mensheid.Fundamentalismekenner Ernst van den Hemel is te ...more

  • Oorlogseconomie

    Apr 19 2020

    In de vorige aflevering spraken we over het gevaar van de oorlogsretoriek die over de coronacrisis gebezigd wordt. Die taal kan tot vreemdelingenhaat leiden – zie de discriminatie van Aziaten – maar ook tot onderschatting van een ‘Chinees virus’ dat zich in werkelijkheid weinig van landsgrenzen aantrekt.Toch zegt economisch historicus Nicholas Mulder van Cornell University dat één oorlogsterm ons denken over de coronacrisis wel degelijk kan scherpen: die van de oorlogseconomie. Beleidsmakers kun...more

  • Nieuw oud beademingsapparaat

    Apr 19 2020

    Hoewel de tentoonstelling Besmet! in het Rijksmuseum Boerhaave niet door kan gaan vanwege corona, bleek een item in het bezit van dit museum zich nu wel nuttig te kunnen maken: een beademingsapparaat uit de jaren ’60. TU Delft-ingenieur Gerwin Smit haalde het oude apparaat naar Delft en gebruikte het als inspiratie voor een nieuw, simpeler beademingsapparaat dat ons kan redden in tijden van nood.We spreken met Amito Haarhuis, directeur van het Rijksmuseum Boerhaave, en Gerwin Smit over deze bijz...more

  • Het Spoor Terug: Het grote kinderspel

    Apr 19 2020

    Op 25 april 2020 verschijnt Het grote kinderspel, een boek over de onderduik van joodse kinderen, waaronder Ed van Thijn en Max Arian. Auteur Bert Jan Flim schreef al eerder het indringende boek Onder de klok over het verzet en georganiseerde hulp aan joodse kinderen. Flim werkte ook mee aan een vierdelig Spoor Terug in 2011 over onderduiken van programmamaker Michal Citroen. Dit nieuwe, niet eerder vertelde, bijzondere verhaal van Het grote kinderspel is het onderwerp van Het Spoor Terug.

  • De column van Abdelkader Benali

    Apr 19 2020

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Bekommernispoëzie

    Apr 19 2020

    'Wie zijt ge, die heel de aard met siddering vervult? Des afgronds uitgebraakt, om land op land te ontvolken.' Zo schreef J.J. Gouverneurs in zijn gedicht 'De cholera' in 1832. De cholera bracht een ware bekommernispoëzie teweeg, schrijft neerlandica en schrijver Marita Mathijsen.Zij dook in de 19e-eeuwse poëzie die volgde op cholera-epidemieën en keek hoe de samenleving reageerde op de onvoorspelbare ziekte. Onder meer met een nationale gebedsdag in 1848. Die hielp niet, weet Mathijsen. Toch he...more

  • 50 jaar Earth Day

    Apr 19 2020

    Woensdag 22 april is het weer Earth Day, een dag waarop jaarlijks in een heleboel landen over de hele wereld wordt stilgestaan bij ons milieu. Dit jaar viert de dag zijn 50-jarig jubileum. Want in 1970 begon het in Amerika, toen de eerste Earth Day maarliefst 20 miljoen mensen op de been bracht - ruim 10% van de Amerikaanse bevolking! Hoe was dat mogelijk, hoe ging het verder met Earth Day en wat heeft het opgeleverd? Was dit het begin van de milieubeweging zoals we hem nu kennen?Amerikaniste Ma...more

  • 'Ziekte als metafoor' van Susan Sontag

    Apr 12 2020

    Men spreekt over de strijd tegen de coronapandemie als een oorlog, vergelijkt het virus met een rechter die een oordeel velt over onze gezondheid en levensstijl, of noemt de mensheid een virus waartegen Moeder Natuur ‘corona’ als vaccin heeft ontwikkeld. Kortom, het wemelt van metaforisch taalgebruik in ons denken en praten over de coronapandemie. En daar moeten we mee oppassen, zo waarschuwde de Amerikaanse schrijfster Susan Sontag al decennia geleden. In haar beroemde essays 'Ziekte als metafo...more

  • 'The Bern' geeft zich gewonnen

    Apr 12 2020

    Hij droomde ervan om als eerste socialist het Witte Huis te betreden, maar afgelopen week trok Bernie Sanders zich toch terug als presidentskandidaat voor de Democratische Partij. Waarom deed hij dat? En wie is de man die in deze bange Amerikaanse dagen niet alleen de hoop van links maar van heel arm Amerika had kunnen zijn?Amerika- en populisme-kenner Anton Jaeger komt praten over de geboren leftie Bernie Sanders, ook bekend als 'the Bern'.

  • Social distancing 19e eeuw

    Apr 12 2020

    We hebben veel aandacht voor ontdekkingen uit het verleden die ons door de coronacrisis heen helpen. Denk bijvoorbeeld aan het belang van goede hygiëne en kennis over virussen.Maar is het wel goed om ons blind te staren op deze successen? Om lessen uit het verleden te trekken kunnen we beter kijken naar de mislukkingen, betoogt Rina Knoeff, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen en het Aletta Jacobs Instituut voor Public Health. In de 19e eeuw werden namelijk al mislukte exp...more

  • Shock Doctrine

    Apr 12 2020

    De geschiedenis van de afgelopen decennia hangt aaneen van een serie ‘shocks’, zo schreef Naomi Klein in haar beroemde boek De shockdoctrine. De opkomst van rampenkapitalisme uit 2007. Na elke shock – een oorlog of natuurramp – maken overheden gebruik van de verwarring van burgers om in hoog tempo sociaal beleid en burgerrechten te ontmantelen. In landen als Hongarije en China lijkt het scenario van de shockdoctrine zich al uit te spelen, maar betekent dat dat Klein's toekomstbeeld na corona ook...more

  • Marshallplan

    Apr 12 2020

    Hoe moet het verder na de coronacrisis? En vooral: hoe moet het verder met het zwaar getroffen Zuid-Europa? Daarover bakkeleien Europese regeringsleiders al weken. En bij al dat gepraat valt één, ons wel bekend, historisch begrip steeds vaker: ‘we hebben zo’n Marshallplan voor Europa nodig’. Zo zei deze week de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. Ook de Spaanse Premier Sánchez pleitte ervoor, net als onze eigen Gert Jan Seegers.Maar dat Marshallplan, wat was het ook alweer...more

  • De geschiedenis van zoönosen

    Apr 12 2020

    In tegenstelling tot wat enkele complotdenkers beweren, ontstond het coronavirus níet in een Chinees laboratorium en wordt het ook niet verspreid via het 5G-netwerk. Nee, het komt 'gewoon' van het dier. Welke zoönosen - zo heten ziekten die mens en dier delen - hebben de mensheid eerder geteisterd?Historicus aan de Erasmus Universiteit Floor Haalboom promoveerde op de geschiedenis van zoönosen in de laatste honderd jaar, en vertelt ons in de uitzending wat we daarvan kunnen leren.

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Apr 12 2020

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Biografie Hendrik Muller

    Apr 12 2020

    Hij was zakenman, diplomaat, wetenschapper, schrijver en bovenal reiziger. In een tijd dat er nog geen vliegtuigen waren, bezocht hij tientallen landen op alle continenten behalve Australië. Hij maakte grote veranderingen mee, van de komst van elektrisch licht, de film, auto en vliegtuig tot aan de Boerenoorlog, de Eerste Wereldoorlog en zelfs nog een stukje van de Tweede. Niets leek deze zoon van een Rotterdamse havenbaron van zijn stuk te brengen.Om ons alles te vertellen over deze vergeten BN...more

  • Van We are the World naar Zon

    Apr 05 2020

    Begin april werd het lied 'Zon' waaraan meer dan 100 bekende Nederlanders aan meewerkten uitgebracht. Een initiatief bedoeld om een 'positief gebaar te maken naar iedereen in Nederland' schoot bij velen in het verkeerde keelgat. Waarom? En wat kunnen goede-doelenliedjes leren van crisisliederen uit het verleden?Een gesprek over We are the World, Artiesten voor Azië en 'Zon' met historica en theatermaker Eveline van Rijswijk.

  • Pasen zonder passie

    Apr 05 2020

    In ontkerkelijkt Nederland is het sterk ontraden van kerkdiensten bezoeken vanwege de coronacrisis niet hard aangekomen. Maar miljoenen Nederlanders beleven normaal gesproken wél een passievol Pasen. Ze huilen dan high-brow mee met de Jezus uit de Matthäuspassion, of lijden low-brow mee met Danny de Munk als de heiland in The Passion. Waarom voelen zoveel Nederlanders eigenlijk zo veel passie voor de passie? En hoe moet dat deze Pasen, nu alle passie is afgelast? Dat vroeg religiewetenschapper E...more

  • Ilja Leonard Pfeijffer over Europa

    Apr 05 2020

    "U kunt zich als Nederlander voorlopig maar beter een tijdje niet vertonen in Zuid-Europa. U wordt gehaat."Zo waarschuwt Ilja Leonard Pfeijffer deze week Nederlanders met vakantieplannen in die richting. Aanleiding: de houding van premier Rutte en Minister van Financiën Hoekstra, die hulp aan Zuid Europa blokkeren. In OVT een gesprek met de schrijver, die onze regering ‘arrogant en gierig’ vindt, en uitlegt waarom volgens hem Italië momenteel wél en Nederland niet aan de goede kant van de geschi...more

  • Het Spoor Terug: Apostelkind

    Apr 05 2020

    Wat als je opgroeit in een parallelle wereld: een gesloten geloofsgroep met een eigen taalgebruik, aparte rituelen en een absolute leider? In het Spoor Terug probeert schrijfster Renske Doorenspleet haar verleden te doorgronden door zich in de onbekende geschiedenis van het Apostolisch Genootschap te storten. Ze volgt het spoor naar 1830 en eindigt bij haar eigen jeugd, waar ‘de Apostel’, een gewone man met een ongewone positie, nog altijd de scepter zwaait.Een documentaire op basis van het net ...more

  • De speech van de premier

    Apr 05 2020

    Eind maart sprak premier Rutte ons voor de derde maal toe ten tijde van de coronacrisis. ‘Het virus raakt ons allemaal. Alleen samen kunnen wij het aan’, besloot hij zijn speech.Maar ons gerust stellen, kunnen de leiders van ons land dat eigenlijk wel? De beroemde voorbeelden zijn altijd: Hendrik Colijn, de premier die ons in 1936 maande ‘rustig te gaan slapen’, terwijl de spanningen en oorlogsdreiging in Europa extreem opliepen. En natuurlijk is er de befaamde televisietoespraak van Joop den Uy...more

  • De greep van Big Pharma

    Apr 05 2020

    Corona toont onze afhankelijkheid van de farmaceutische industrie pijnlijk aan. Vooral toen bleek dat farmaceut Roche het recept voor een corona-test niet wilde delen met de wereld. Het leidde tot grote ophef, in Almere werd zelfs een pand van Roche beklad met de tekst 'hoeveel doden'? Uiteindelijk ging Roche overstag en gaf de Nederlandse overheid het recept voor de corona-tests. Maar is het probleem hiermee opgelost? En hoe is de relatie tussen de overheid en de farmaceutische industrie -ook w...more

  • Historische boeken met Bart Funnekotter

    Mar 29 2020

    In onze boekenrubriek bespreekt Bart Funnekotter de volgende boeken:Heerschappij. Hoe het christendom het Westen vormde van Tom HollandWie vermoordde de neanderthaler? van Silvana Condemie en Francois SavatierBedrieglijk echt. Oude papyri, moderne controverses van Jona LenderingVuur en duisternis. Het bombardement van Dresden van Sinclair McKay

  • Het Spoor Terug: de laatste pokkenepidemie

    Mar 29 2020

    In 1928 werd de verplichte inenting tegen pokken afgeschaft, wat ervoor zorgde dat een jaar later in Den Haag en Rotterdam een epidemie uitbrak met meer dan 400 besmettingen en 23 doden. Daarna lijkt het afgelopen met de pokken.Toch slaat de ziekte nog een keer onverwacht toe. In 1951, in Tilburg. Dezelfde plaats waar het eerste Corona-geval opdook. Luister naar een documentaire die Gerard Leenders 25 jaar geleden maakte over deze vergeten epidemie.

  • De uitvinder van het handen wassen: Semmelweis

    Mar 29 2020

    In 1844 raakte dokter Ignác Semmelweis steeds meer gefascineerd door de hoge sterftecijfers op de kraamafdeling van zijn ziekenhuis in Wenen. Koortsachtig ging hij aan de slag om te ontdekken hoe die sterfgevallen konden worden voorkomen: het antwoord was handen wassen.We bespreken het verhaal van Semmelweis, het verzet tegen zijn ideeën en hoe die uiteindelijk toch Nederland terecht kwamen met medisch historicus Leo van Bergen.

  • De filosoof Epictetus

    Mar 29 2020

    'Niet de dingen zelf maken de mensen van streek, maar hun denkbeelden erover doen dat.' Zo schreef de wijsgeer Epictetus alweer bijna 2000 jaar geleden. Zijn stoïcijnse filosofie was eenvoudig te benoemen, maar heel moeilijk in de praktijk te brengen. Je moest je bezighouden met wat in je macht ligt, en vooral niet druk maken over alles buiten je zelf ligt.Zijn adviezen zouden we in onze tijd van corona te harte moeten nemen, vindt classicus Marije Martijn. Zij legt uit waarom.

  • De economische corona-crisis

    Mar 29 2020

    Twaalf jaar na de grote crisis uit 2008 lijkt een nieuwe economische crisis door de coronapandemie bijna onafwendbaar. Natuurlijk is een crisis veroorzaakt door een pandemie uitzonderlijk, om niet te zeggen ongekend. Maar toch is een vergelijking tussen de financiële crisis uit 2008 en de coronacrisis wel degelijk zinvol, zo meent econoom Ewald Engelen. Tenminste, in economische zin. Want beide crises tonen ons dezelfde weeffouten in ons economisch systeem.Wat die weeffouten precies zijn en of w...more

  • De column van John Jansen van Galen

    Mar 29 2020

    De column is deze week van John Jansen van Galen.

  • Cuba geneest de wereld van corona

    Mar 29 2020

    Afgelopen weekend arriveerden Cubaanse artsen in Italië om het land te helpen in de bestrijding van corona. En niet alleen Italië, ook Suriname, Guyana, Jamaica en meer landen kunnen rekenen op medische steun van het communistische eiland in de coronastrijd. Maar ook in de ebolabestrijding waren Cubaanse medici essentiëel. Waarom doet Cuba dit?Huisarts en docent aan het Leids Universitair Medisch Centrum Paul Jonas organiseert het enige lopende uitwisselingsprogramma met Cuba, waarbij studenten ...more

  • Pest-kroniek van Daniel Defoe

    Mar 22 2020

    Shakespeare schreef zijn mooiste sonnetten toen de pest Engeland trof en Daniel Defoe schreef in 1722 op basis van Shakespeare's tijd een kroniek van de pest Plague Year om zijn tijdsgenoten te waarschuwen. Want ook toen moesten ze weten: die ziekte moet je serieus nemen.Hoe werd er in de culturele wereld toen omgegaan met een epidemie en wat kunnen wij daarvan leren? Schrijver Abdelkader Benali is te gast.

  • Meltdown relatie China-VS

    Mar 22 2020

    China besloot deze week om de perskaarten in te trekken van een groot aantal Amerikaanse Chinacorrespondenten. Nadat de communistische partij in 1949 aan de macht kwam, waren buitenlandcorrespondenten decennia niet welkom. Keert China met deze actie terug naar dat beleid? En hoe kwalijk is het voor de wereld als Chinacorrespondenten, juist ten tijde van de coronapandemie, hun werk niet meer kunnen doen? Te gast is NRC-Chinacorrespondent Garrie van Pinxteren.

  • Il Decamerone van Bocaccio

    Mar 22 2020

    ‘Mensen schuwden elkaar (...) familieleden bewaarden afstand, broeders lieten elkaar in de steek en vaak werd een man door zijn vrouw verlaten, ja, erger nog, er waren vaders en moeders die hun eigen kinderen aan hun lot overlieten.' Zomaar een zin uit Il Decamerone (tien dagen), het beroemdste verhaal uit de tijd van de pest, geschreven door de Italiaanse dichter Giovanni Bocaccio in 1353.Historicus Arthur Weststeijn praat ons bij over deze pestklassieker.

  • Het Spoor Terug: Bulletje verboden

    Mar 22 2020

    Als studenten in 1969 het Maagdenhuis bezetten, rommelt het ook al onder scholieren. Zo wordt er dat jaar een scholierenvakbond opgericht. En als in Utrecht de alternatieve schoolkrant Bulletje wordt verboden, wordt begin 1970 het Gemeentelijk Atheneum door de leerlingen bezet. Ditmaal in Het Spoor Terug: 'Bulletje verboden. Een terugblik op de eerste schoolbezetting', samengesteld door Paul van der Gaag.

  • De Pest

    Mar 22 2020

    Deze week een speciale uitzending van OVT over de pest. Een ziekte ook wel bekend als de Zwarte Dood die dood en verderf zaaide over de hele wereld. Zo is het gelukkig (nog) niet met het coronavirus. Toch vragen we ons af: wat kunnen we in tijden van corona leren van de moeder aller pandemieën? Historici Sanne Frequin en Janna Coomans zijn te gast.

  • De column van Nelleke Noordervliet, de A-griep

    Mar 22 2020

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet

  • Willie van Peer over het uiterlijk van Jezus

    Mar 15 2020

    Hij zou eruit hebben gezien als de gemiddelde man in Palestina 2000 jaar geleden. Ongeveer 1,55 meter lang, 50 kilo zwaar, een beetje grof in het gezicht en lomp in de ledematen. Toen Jezus zo voor het eerst werd getoond, ging er een schok door de wereld. Want deze Jezus leek helemaal niet op de heilig-hart-Jezus, de getormenteerde hippie-Jezus die we sinds de dertiende eeuw menen te kennen.Filoloog en literatuurwetenschapper Willie van Peer bestudeerde de iconografische geschiedenis van de verl...more

  • Taiwan en het coronavirus

    Mar 15 2020

    In 2003 werd Taiwan, een eiland op 130 km afstand van de Chinese kust, hard getroffen door de sarsepidemie. En alles leek erop te wijzen dat Taiwan ook ernstig te lijden zou krijgen onder de corona-epidemie. Maar Taiwan heeft duidelijk geleerd van SARS: het aantal geïnfecteerde is tot dusver tot onder de 50 beperkt gebleven. Wat ze precies hebben geleerd van SARS, en wat wij van Taiwan kunnen leren, dat zocht onze mederedacteur en presentator Julie Blussé voor ons uit. Ze belde o.a. met Stanford...more

  • Het Spoor Terug: Hendrik Werkman

    Mar 15 2020

    Drie dagen voordat de geallieerden het noorden zouden bevrijden werd Hendrik Werkman door de SD gefusilleerd in de bossen van Bakkeveen. De kunstenaar en verzetsman die geloofde dat zijn beste werk nog moest komen, stierf aldus een voortijdige dood. In het kader van 75 jaar vrijheid in Nederland zenden we een herhaling uit van de documentaire die Laura Stek maakte over zijn leven en werk.

  • Het Isisgeheim

    Mar 15 2020

    Wanneer het Leidse Rijksmuseum van Oudheden zich opmaakt voor een grootse tentoonstelling over Egypte, doet conservator Arianna een wel heel bijzondere ontdekking in een gouden beeldje van de godin Isis; de Egyptische moedergodin blijkt al eeuwenlang een groot geheim met zich mee te dragen. Zo begint de historische thriller Het Isisgeheim. Waarom moest de Dan Brown van de Lage Landen juist over Isis een boek schrijven? En wie is zij eigenlijk?Historisch thrillerauteur Jeroen Windmeijer schreef H...more

  • Excuses aan Indonesië door Koning Willem Alexander

    Mar 15 2020

    De koning heeft bij het staatsbezoek aan Indonesië zijn excuses aangeboden voor de oorlogsmisdaden van Nederland tijdens de Indonesische dekolonisatieoorlog. Sindsdien discussieert het land over de verontschuldiging van overheidswege. Veteranen voelen zich erdoor verraden en spreken er schande van. Postkoloniale critici vinden het allemaal te mager. Maar hoe moeten we de excuses beoordelen? Is dit het begin van een eerlijke openbare omgang met ons koloniale verleden, of is het een eindpunt en is...more

  • De column van Abdelkader Benali

    Mar 15 2020

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Corona-rampscenario aan de randen van Europa

    Mar 15 2020

    Artsen zonder Grenzen luidde dit weekend de noodklok: het virus heeft inmiddels ook het eiland Lesbos bereikt. De Griekse inwoonster die het virus heeft opgelopen zit inmiddels in quarantaine - maar het is een kwestie van tijd tot het overvolle vluchtelingenkamp Moria wordt geraakt. Dan dreigt een waar rampscenario. Te gast is Arjan Hehenkamp, adjunct-directeur van Stichting Vluchteling en eerder lang werkzaam bij Artsen zonder Grenzen, over de impact van epidemieën op vluchtelingenkampen en de ...more

  • Wij zijn Angela

    Mar 08 2020

    Wij zijn Angela. Zo heet het boek waarin Angela Merkel wordt geportretteerd door elf vrouwelijke auteurs van jong en oud. Voor de een is Angela een rolmodel, voor de ander een zeer opmerkelijk politica in mannenland Duitsland.Auteurs Madeleijn van den Nieuwenhuizen en Sophie Derkzen komen praten over hun Angela.

  • Vluchtelingen aan Turkse en Griekse Grens

    Mar 08 2020

    Hartverscheurende beelden verschenen deze week, van zowel de Turkse als de Griekse grens verschenen beelden met opeengepakte wanhopige vluchtelingen. Europa lijkt het vluchtelingenprobleem hardnekkig over te laten aan zijn grenslanden. Is het afschuiven van het vluchtelingenprobleem op de randgebieden inmiddels een tweede natuur, een soort historische reflex van Europa?Journalist Linda Polman schreef onlangs Niemand wil ze hebben over onze omgang met de vluchtelingen en is te gast.

  • Piet de Rooij: Alles, en wel nu!

    Mar 08 2020

    Het was de tijd van bevrijding en ontvoogding, van het onvermijdelijke rijtje The Beatles, The Stones en Dylan. De generatie die het meemaakte sprak erover alsof ze haar eigen ‘gouden eeuw’ beleefde in de jaren zestig. Maar hoe bijzonder was het tijdperk van de boomers eigenlijk, en kwam al die bevrijding zomaar uit de lucht vallen?Emeritus hoogleraar geschiedenis en boomer Piet de Rooij schreef het boek Alles! En welnu! Een geschiedenis van de jaren zestig. De historicus is te gast.

  • Imelda Marcos documentaire Kingmaker

    Mar 08 2020

    “Die vrouw die meer dan drieduizend paar schoenen had”, dat zullen oudere luisteraars ongetwijfeld denken bij het horen van de naam: Imelda Marcos, echtgenote van de Filipijnse oud-dictator Ferdinand Marcos. Over haarr is binnenkort een documentaire in de bioscopen te zien, getiteld “Kingmaker”. Een onthutsend portret, van een vrouw die in een geheel eigen wereld lijkt te leven.Michel Maas te gast, heel lang Aziëcorrespondent is te gast

  • Het Laatste Woord: Camus, 'De mens in opstand'

    Mar 08 2020

    De boekenweek die deze week weer losbarst, staat ditmaal in het teken van dwarsdenkers. Een van de belangrijkste en invloedrijkste eigenzinnige denkers van de vorige eeuw was Albert Camus. ‘Ik ben in opstand, dus ik ben’, schreef hij vrij naar Descartes in zijn beroemde boek De mens in opstand.Het boek uit 1951 is in onze tijd van demonstraties tegen dictatoriale regimes over de hele wereld nog altijd actueel, aldus historicus Wim Berkelaar. De historicus bespreekt de klassieker.

  • Hamlet in Nieuw-West

    Mar 08 2020

    To have or to have not. Zo is de beroemde zin To be or not to be in de nieuwe bewerking van Hamlet omgevormd. Het tijdloze stuk speelt zich ditmaal af in Amsterdam Nieuw-West anno 2020, waar het grote geld tastbaar is en status wordt afgemeten aan het aantal volgers op Instagram.Abdelkader Benali, die het stuk van Shakespeare bewerkte is te gast samen met de hoofdrolspeler Sabri Saddik.

  • De column van Micha Wertheim

    Mar 08 2020

    De column is deze week van Micha Wertheim

  • Black Light Filmfestival

    Mar 08 2020

    Van Wan Pipel tot Alleen maar nette mensen, van Boyz in the Hood tot Black Panther: films met en voor zwarte mensen zijn er in vele vormen. Wat voor ontwikkeling heeft zwartheid op het witte doek doorgemaakt? Filmmuseum Eye heeft rondom dit thema het programma Black Light samengesteld, dat afgelopen vrijdag geopend werd.Regisseur Maarten van Hinte werkt mee aan het programma en is te gast.

  • Multatuli-jaar 2020

    Mar 01 2020

    Op 2 maart is het 200 jaar geleden dat Multatuli werd geboren. Hij kreeg onlangs een gedenksteen in de Nieuwe Kerk, en 2020 is tot zijn jaar uitgeroepen. Maar ondertussen staat zijn huis in de Korsjespoortstraat te verpieteren. Nederland eert op zijn manier Multatuli, zijn grootste schrijver. Hij staat bekend als de dwarsdenker des vaderlands, de criticus van onze misdaden in Ons Indie. Maar hoe recalcitrant was Eduard Douwes Dekker eigenlijk en was hij wel de antikoloniaal die tegenwoordig van ...more

  • Marion Bloem over haar nieuwe boek 'Indo'

    Mar 01 2020

    '"Kijk, kijk, een Indo," zeiden mijn ouders en andere familieleden verheugd als ze op tv in een muzikant, presentator, of sportfiguren een Indo-Europeaan meenden te herkennen.' Zo schrijft Marion Bloem in haar nieuwe boek, Indo, dat niet alleen over die nostalgie, maar evenzo over het pijnlijke Indonesische verleden gaat. De schrijfster schreef haar familiegeschiedenis om zowel Nederland als de mensen uit het voormalige Nederlands-Indie een historisch geweten te geven.Marion Bloem is te gast.

  • Is de schedel van Plinius de Oudere gevonden?

    Mar 01 2020

    Een team van Italiaanse wetenschappers bracht afgelopen maand vol trots het nieuws naar buiten: de schedel van Plinius de Oudere was gevonden. De schedel van de man die het encyclopedische werk Naturalis Historia schreef en die op dramatische wijze om het leven kwam toen de uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus Pompeii verslond.Zou het werkelijk? Wij bellen met classicus en historicus Raphael Hunsucker, standplaats Rome.

  • Het Spoor Terug: Ouders van toen en nu, deel 2: De nieuwe baby

    Mar 01 2020

    'Ik heb twee dochters, ben vier keer zwanger geweest, heb er diverse programma’s over gemaakt, dus ik dacht: over kinderen krijgen weet ik toch wel iets!', aldus radiomaker en kersverse oma Michal Citroen. Maar al in de eerste maanden na de geboorte van haar kleinzoon ontdekte ze dat ouders van nu voor heel andere problemen staan dan zij in haar tijd. Elk kind blijkt een zorgenkindje, van de ouders, de omgeving en de samenleving.Michal Citroen ging op ontdekkingstocht naar de huidige zwangerscha...more

  • De nieuwe Piketty

    Mar 01 2020

    Waarom is de ongelijkheid in de wereld zo hardnekkig en waarom denken we sinds Thatcher en kompanen dat het niet anders kan? Waarom denken we dat ongelijkheid de onzichtbare hand is achter onze moderne economie? Dat is de hamvraag uit het nieuwe boek van de Franse rockster-econoom Thomas Piketty. Om het neo-liberalisme te duiden duikt hij in zijn nieuwe boek Kapitaal en ideologie diep de geschiedenis in.Economisch journalist Ewald Engelen en politicoloog Merijn Oudenampsen zijn te gast.

  • De column van Sana Valiulina

    Mar 01 2020

    De column is deze week van Sana Valiulina.

  • Beethoven: Lost in Silence

    Mar 01 2020

    In dit Beethovenjaar komen alle aspecten van Ludwig van Beethoven aan bod. Daar horen ook zijn laatste jaren bij, waarin hij steeds dover werd. Beethovens Grote Fuga, die hij componeerde toen hij bijna helemaal doof was, staat daarin centraal. De voorstelling Beethoven Lost in Silence gaat deze week in première in Theater Bellevue in Amsterdam.Altvioliste en bedenker van de voorstelling Esther Apituley is te gast.

  • Wij slaven van Suriname

    Feb 23 2020

    ‘Het heeft heel lang geduurd voor ik mijzelf geheel van de obsessie bevrijd had, dat een neger altijd en onvoorwaardelijk de mindere moest zijn van iedere blanke. Geen volk kan tot volle wasdom komen, dat erfelijk met een minderwaardigheidsgevoel belast blijft.’ Deze zinnen uit de klassieker Wij slaven van Suriname van schrijver en activist Anton de Kom galmen tot aan de dag van vandaag na. De Kom schreef het boek in 1934. Deze week komt het opnieuw uit.Schrijfster Tessa Leuwsha schreef een nieu...more

  • Recepten uit de vastentijd

    Feb 23 2020

    Deze woensdag begint het vasten weer: de ooit roomse traditie om na de carnaval beperkt en sober te eten. Geen vlees, geen melk, geen kaas, geen boter, geen eieren, maar schraalhans keukenmeester. Zo moesten die arme katholieken de veertig dagen tot Pasen zien door te komen. Maar dat gold niet voor iedereen. De adel en de rijke burgerij in de zestiende en zeventiende eeuw lieten vlees en boter namaken. Als hedonistische veganisten aten zij nog luxer dan anders. Zo blijkt uit onderzoek van Eline ...more

  • Klimaatscepsis en het Nederlandse bedrijfsleven

    Feb 23 2020

    Gisteren was het voorpaginanieuws in de Volkskrant: Frits Böttcher, een van de meest prominente klimaatsceptici in Nederland blijkt jarenlang gefinancierd te zijn door Shell en andere multinationals. Hoe kon dit gebeuren, en hoeveel schade is er aangericht door de twijfelzaaierij van deze man?We bespreken het met een van de journalisten die het stuk schreef, Alexander Beunder en emeritus hoogleraar klimaatverandering Pier Vellinga, die jarenlang veel last ondervond van de twijfelcampagnes van Bö...more

  • Excuses slavernijverleden Amsterdam

    Feb 23 2020

    Vorige week debatteerde de Amsterdamse gemeenteraad over een onderzoek naar de medeplichtigheid van het zeventiende-eeuwse stadsbestuur aan de slavernij. Die is er. En daarvoor moeten excuses gemaakt worden, vindt een meerderheid van de hoofdstedelijke gemeenteraad.We moeten oppassen met excuses, schrijft onder andere historicus Arthur Weststeijn deze week in De Volkskrant. Weststeijn is zondag te gast, samen met historicus René Koekkoek.

  • De column van Nelleke Noordervliet, Slavernijvrij ?

    Feb 23 2020

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet

  • Wouter Klem over terreurbestrijding toen en nu

    Feb 16 2020

    De wereld wordt regelmatig geschokt door terreuraanslagen, maar ruim honderd jaar geleden waren bom- en moordaanslagen op hoogwaardigheidsbekleders aan de orde van de dag. Dit kwam toen van links-anarchistische zijde. Valt er iets te leren van de internationale terreurbestrijding die toen op gang kwam en hoe ging die bestrijding eigenlijk?Historicus Wouter Klem schreef het proefschrift Founded on Fear. Transnational police cooperation against the anarchist conspiracy. De auteur komt praten over ...more

  • Rodaan Al Galidi over zijn boek 'Holland'

    Feb 16 2020

    Het is een verbazingwekkende en openbarende reis door het diepe hart van Nederland, aldus Rodaan Al Galidi over zijn nieuwste boek Holland. De hoofdfiguur komt na negen jaar in een azc zomaar tussen 'echte' Nederlanders terecht. De schrijver kroop in hun hoofden en geest en maakte van Holland de hoofdpersoon in zijn gelijknamige roman.Rodaan Al Galidi is te gast.

  • 'Liefdesmagie' in de Middeleeuwen

    Feb 16 2020

    Het is de nachtmerrie van elke jonge vrouw op een feest of in de kroeg: dat er drugs in haar drankje wordt gedaan. Maar het toedienen van lustopwekkende middelen, liefdesdrankjes en magische brouwseltjes gebeurde reeds in de middeleeuwen. Tristan veroverde Isolde met behulp ervan. Romantischer kon het niet, geloofden wij heel lang. Maar hoe werkten deze drankjes, en was het eigenlijk niet gewoon misbruik? Middeleeuwenhistorica Marlisa den Hartog schreef een blog over het middeleeuwse seksdrugs-...more

  • Historisch onderzoek naar slavernijverleden Amsterdam

    Feb 16 2020

    In Amsterdam ging afgelopen week een onderzoek van start naar de rol van de stad in de internationale slavenhandel, in opdracht van de gemeenteraad. Op basis van het onderzoek zal de raad beslissen of - en waarvoor precies - de Amsterdamse gemeente excuses zal aanbieden. Een aantal politieke partijen zijn niettemin tegen het historisch onderzoek. De FvD diende een motie in om de onderzoekscommissie te laten opheffen, en VVD-raadsfractievoorzitter Marianne Poot meende dat de deelname van onderzoe...more

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Feb 16 2020

    Historicus Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: Het groot Stakers Boek door Sjaak van der Velden; De predikant en de Boeddha. Beschouwingen bij de heruitgave van Joost Halbertsma’s ‘Het buddhisme en zijn stichter’ uit 1843 door Barend ter Haar; de Bijbel. Het boek, de verhalen, en hun geschiedenis door John Barton; en D.F. Malan. Profeet van de apartheid door Lindie Koorts.

  • Het verhaal achter Roger Stone

    Feb 16 2020

    Rond Trump is er altijd gedonder, en deze week betreft het Roger Stone, zijn voormalig communicatieadviseur. Stone zou zich schuldig hebben gemaakt aan belemmering van de rechtsgang. Trump twitterde in ieder geval dat de geëiste straf van zeven tot negen jaar voor zijn voormalige buikspreker ‘heel verschrikkelijk en oneerlijk’ was. Maar wat is het verhaal achter Stones escapades, en wie is eigenlijk de man die het als adviseur op zijn geweten heeft dat Trump de politiek in ging?Albertine Bloemen...more

  • Het Spoor Terug: Ischa Solo

    Feb 16 2020

    De deze week 25-jaar geleden overleden Ischa Meijer was journalist, maar wilde entertainer zijn. Hij profileerde zich dan ook als acteur onder de naam Izzy M. Tom Rooduijn gingen de gangen na van de toneelspeler en zelfbenoemd cabaretier Ischa Meijer en maakte er de documentaire Ischa solo over.

  • Weense Opernball geopend door vrouwenkoppel

    Feb 09 2020

    Het is absoluut een primeur: 20 februari openen twee Duitse studentes het prestigieuze Opernball in Wenen. Zelf zeggen ze in het Duitse weekblad Der Spiegel dat het ‘geen genderstatement’ is, maar toch is het een breuk met het verleden: sinds het eerste Opernball in 1815 het altijd aangevangen door een walsende man en vrouw.Historica Anna Tijsseling is te gast.

  • Little Women, het Amerikaanse legendarische kinderboek is verfilmd

    Feb 09 2020

    Het is al de zoveelste verfilming van een in Amerika legendarisch kinderboek: Little Women van Louisa May Alcott. Toch wist regisseur Greta Gerwig een moderne en actuele film te maken over de beleveniswereld van vier zussen in Massachusetts ten tijde van de burgeroorlog. De film is sinds deze week in Nederland te zien, en maakt zondagavond kans op maar liefst 6 Oscars, waaronder die voor beste film.Amerikanist Markha Valenta is te gast.

  • Kabinetscrisis in Thüringen, Duitsland over de AfD

    Feb 09 2020

    Het is de nachtmerrie van Duitsland: dat extreemrechts er de lakens uitdeelt. Precies dat gebeurde deze week in de deelstaat Thüringen. Daar kwam de nieuwe minister-president aan de macht dankzij de rechts radicale Alternative fur Deutschland, AfD, maar één dag later moest hij alweer aftreden. De democratie is verraden, stond er op spandoeken te lezen. Er brak meteen paniek uit, want de AfD moet buiten de deur gehouden worden, vindt de politiek. Historicus en Duitslandkenner Jacco Pekelder is te...more

  • Humaan slachten, de geschiedenis van de slacht

    Feb 09 2020

    Deze week kwamen er weer akelige beelden vrij van de praktijken in slachthuizen. Deze keer bleek dat dierenartsen, die juist ter plekke zijn om een goede behandeling te garanderen, ook meededen met de mishandeling van de dieren. Maar kan humaan slachten wel? En hoe lang staat dat al op de agenda van de overheid en de maatschappij? Over deze vraag gaan we in gesprek met cultuurwetenschapper Dirk-Jan Verdonk. Hij schreef het boek Dierloos, over de geschiedenis van het vegetarisme.

  • Hongaarse kindertreinen na WO I

    Feb 09 2020

    De Eerste Wereldoorlog en de daarop volgende revoluties hadden Hongarije uitgeput. Tussen 1920 en 1930 werden daarom ruim 60.000 kinderen voor enkele maanden naar het buitenland gebracht om bij te komen. 100 jaar geleden, op 8 februari 1920, vertrok de eerste 'kindertrein' vanuit Boedapest naar Nederland.Deze week verschijnt daarom de bundel De Hongaarse kindertreinen. Een levende brug tussen Hongarije, Nederland en België na de Eerste Wereldoorlog. Een van de redacteurs, Orsolya Réthelyi, is te...more

  • Het Spoor Terug, Dolle Mina's, deel 2

    Feb 09 2020

    Afgelopen 24 januari was het 50 jaar geleden dat de Dolle Mina’s de voorpagina’s haalden van alle kranten. In binnen én buitenland was ruim aandacht voor de ludieke acties waarmee ze gelijke rechten eisten voor mannen en vrouwen.Tien jaar geleden sprak Michal Citroen met zeven Dolle Mina’s van het eerste uur over de acties, hun eigen leefwereld en hoe Dolle Mina die veranderde. deel 2 van het tweeluik: Zeven Dolle Mina’s.

  • De column van John Jansen van Galen, de plaskrul

    Feb 09 2020

    De column is deze week van John Jansen van Galen

  • De beste begraafplaats van Nederland, wie wint!

    Feb 09 2020

    Dit weekend wordt De Gouden Terebinth uitgereikt, een tweejaarlijkse prijs ter stimulering van het behoud van funerair erfgoed. De drie genomineerden zijn: Stichting Oude Kerkhof Roermond, Stichting tot Behoud van de Drentse Graftrommels in Veenhuizen en Stichting Sovjet Ereveld in Leusden.Funerair kenner Babs Bakels maakt bekend wie de winnaar is en waarom begraafplaatsen en grafmonumenten juist nu veel aandacht verdienen.

  • Sanne Frequin over de transformatie van het Lam Gods

    Feb 02 2020

    Het Lam Gods is terug van weggeweest! Na een lange restauratie is het alsof de ogen van Jezus zelf schijnen door die van het Lam, afgebeeld in het beroemde altaarstuk ‘De aanbidding van het Lam Gods’ uit 1432 van de gebroeders van Eyck. Maar hoe antropomorf is het nieuwe Lam eigenlijk en wat is zegt de blik van het lam over de functie van het altaarstuk? Middeleeuwenkenner Sanne Frequin vertelt over het schaap als verlosser en object van aanbidding door de gelovige mens.

  • Mitsubishi's oorlogsverleden

    Feb 02 2020

    Als we denken aan slavenarbeid voor Japan door krijgsgevangenen, denken we vanzelf aan de beruchte Birmaspoorweg. Dat Japan ook elders krijgsgevangen tot slavernij dwong, is minder bekend. Dat overkwam onder andere Henk Kleijn, één van de geschatte 661 Nederlanders die voor Japan 'mocht' gaan werken. Hij werd in 1942 krijsgevangene gemaakt en tewerk gesteld op de scheepswerf van Kawanami Shipbuilding, die na de oorlog is opgekocht door Mitsubishi. De journalisten Gidi Pols en Griselda Molemans t...more

  • Luc Rasson over zijn boek 'Het lijk van de dictator'

    Feb 02 2020

    Wat te doen met de dictator als hij dood is? Het antwoord op die vraag luidt vaak: conserveren opdat hij min of meer uit zijn graf door kan regeren. Zo blijkt uit het boek Het lijk van de dictator – Franco, Mussolini, Pétain van de Belgische emeritus hoogleraar Franse letterkunde Luc Rasson.De auteur komt vertellen over zijn boek en onderzoek.

  • Het Spoor Terug: Zeven Dolle Mina's, deel 1

    Feb 02 2020

    Afgelopen 24 januari was het 50 jaar geleden dat de Dolle Mina’s de voorpagina’s haalden van alle kranten. In binnen én buitenland was ruim aandacht voor de ludieke acties waarmee ze gelijke rechten eisten voor mannen en vrouwen.Tien jaar geleden sprak Michal Citroen met zeven Dolle Mina’s van het eerste uur over de acties, hun eigen leefwereld en hoe Dolle Mina die veranderde. Zondag is het eerste deel van het tweeluik: Zeven Dolle Mina’s.

  • Ger Beukenkamp over zijn theatervoorstelling 'Pim Spreekt'

    Feb 02 2020

    Hij werd zowel ‘een wild geworden kleinburger’ genoemd als ‘de redder des vaderlands’. Zelf hield Pim Fortuyn het op het laatste, want hij zou ‘minister president van dit land’ worden.Scenario- en toneelschrijver Ger Beukenkamp schreef de voorstelling Pim spreekt, waarin Fortuyn confrontaties aangaat met koningin Beatrix, zijn vader, zijn grote liefde, een islamitische werkster, en niet te vergeten Ad Melkert.Ger Beukenkamp komt vertellen over de voorstelling die volgende week in première gaat.

  • De column van Sana Valiulina

    Feb 02 2020

    De column is deze week van Sana Valiulina.

  • Seks in de middeleeuwen met Herman Pleij

    Jan 26 2020

    Als wij denken aan de seksuele bevrijding, denken we aan de jaren zestig. Dat 500 jaar eerder, in Vlaamse steden als Brugge, Gent en Antwerpen een ware seksuele revolutie plaats vond, blijkt uit het nieuwe boek Oefeningen in genot van Herman Pleij. Die revolutie ging gepaard met schunnige taal, met opmerkingen over de vrouw à la Trump en breidde zich als een moddervlek uit over de Lage Landen.Herman Pleij komt vertellen over de pikante late Middeleeuwen.

  • Het Spoor Terug: Mijn naam is Selma, deel 3

    Jan 26 2020

    Selma van de Perre werd in 1922 in Amsterdam geboren uit volledig geassimileerde joodse ouders Barend Velleman en Fem Spier. Nu, op haar 97e, kijkt ze in haar autobiografie terug op haar leven.Haar boek vertelt het verhaal hoe het leven in alle onschuld begon, en hoe de geschiedenis haar al gauw op een genadeloze manier duidelijk maakte dat haar joodse afkomst en identiteit haar levensloop zou bepalen. Nadat haar vader was weggevoerd, hielp ze haar zusje en moeder onderduiken, nam ze een valse i...more

  • De podcast 'Verstilde verhalen'

    Jan 26 2020

    Deze week startte een nieuwe podcastserie over onbekende oorlogsmonumenten: de steen, glasplaat of gedenktegel waar we langslopen zonder er aandacht aan te schenken. In Verstilde verhalen wordt de geschiedenis achter twaalf van deze monumenten uit de doeken gedaan.Maker Marsha Walraven is te gast.

  • De oudste toko van Amsterdam

    Jan 26 2020

    Karina Meeuwse vertelt in Lang leven het fascinerende familieverhaal achter de grootste Chinese winkel van West-Europa, Toko Dun Yong, en vertelt daarbij ook de roerige geschiedenis van Chinese immigranten in Nederland.Karina Meeuwse is te gast.

  • De column van Micha Wertheim

    Jan 26 2020

    De is column is deze week van Micha Wertheim.

  • Arnon Grunberg over zijn boek 'Bij ons in Auschwitz'

    Jan 26 2020

    27 januari 1945 werd Auschwitz bevrijd. Minstens 1,1 miljoen mensen, voornamelijk Joden, werden in het concentratie- en vernietigingskamp vermoord. Auschwitz groeide de afgelopen decennia uit tot hét symbool van de holocaust, een zinnebeeld van het kwaad. Onbeschrijflijk, onvoorstelbaar, onzegbaar, zo vonden velen. En toch schreven vele slachtoffers van de terreur in Auschwitz hun ervaringen op in indringende getuigenissen. Arnon Grunberg bracht in de bundel Bij ons in Auschwitz hun verhalen bij...more

  • 50 jaar tattoocultuur met Henri Beunders en Henk Schiffmacher

    Jan 26 2020

    Met verbazing keek historicus Henri Beunders naar de razendsnelle opkomst van de tattoo. Toen hij het ook in zijn eigen omgeving steeds meer zag verschijnen besloot hij op zoek te gaan naar de verhalen achter die tattoos. Dat resulteerde in het boek Optocht der tattoos. Jacht op een betekenisvol bestaan.Henri Beunders is te gast samen met tattoo-koning Henk Schiffmacher.

  • Twee bijzondere vrouwen in voormalig Nederlands-Indië

    Jan 19 2020

    De ene vrouw werkte zich in het zeventiende-eeuwse Indië op tot rijke dame; de andere negentiende-eeuwse vrouw weet het als huishoudster te brengen tot de minnares van een officier. De ene is Nederlandse en maakt carrière en de ander is Javaanse en valt uiteindelijk terug in haar arme stand.Hun verhalen zijn opgetekend in De mannen van Maria van Anneloes Timmerije en in Lichter dan ik van Dido Michielsen. De auteurs zijn te gast.

  • 'Oeroeg' met Ellen Deckwitz en Clarice Gargard

    Jan 19 2020

    In 1948, middenin de zogeheten politionele acties, verscheen Oeroeg. De novelle van Hella Haasse was het Boekenweekgeschenk van dat jaar. Het boekje moest wellicht laten zien dat Nederland op haar manier ook van ‘Ons Indië’ hield.Maar wat voor beeld van ‘de inlander’ komt er voort uit Oeroeg? Een beeld van een zielige Javaan of van een serieus te nemen sterveling elders op aarde? En hoe kijken we nu, anno 2020, naar het boek?Te gast zijn dichter en schrijver Ellen Deckwitz en schrijver Clarice G...more

  • Maarten van der Graaff over de commune Nederland

    Jan 19 2020

    Wat is Nederland? Zo vraagt dichter en schrijver Maarten van der Graaff zich af in zijn nieuwe dichtbundel Nederland in Stukken. Hij vond een voorlopig antwoord in een doos oude pamfletten, studies en tijdschriften uit de inmiddels verdwenen, ooit fameuze Utrechtse boekhandel ‘De Rooie Rat’. Geïnspireerd door de taal van de jaren zeventig, tachtig en negentig sloeg hij aan het dichten over ons vaderland. Nederland zo blijkt, was, behalve van alles en nog wat, ook een soort commune. De auteur ver...more

  • Historische mensenrechtenadvocate Liesbeth Zegveld

    Jan 19 2020

    Ze is de advocaat van slachtoffers van de geschiedenis: Liesbeth Zegveld. Ze kwam op voor de geschonden rechten van de negen weduwen van het bloedbad van Rawagede en voor Bosnische families uit Srebrenica. Ook maakte ze bijvoorbeeld werk van de rechten van een gastarbeider die als slaaf hielp aan de bouw van een voetbalstadion in Qatar.Maar wat bezielt de historische mensenrechtenadvocaat Liesbeth Zegveld? Een gesprek over de advocaat als hersteller van de geschiedenis.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Jan 19 2020

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: Barracoon. Oluale Kossola, overlevende van het laatste slavenschip door Zora Neale Hurston; Geschreven geschiedenis. Brieven die de wereld hebben veranderd door Simon Sebag Montefiore; De hersenverzamelaar. Het veelbewogen leven van Franz Joseph Gall (1758-1828) door Theo Mulder; en Alfred Mozer. Duitser – Nederlander – Europeaan (1905-1979) van Paul Weller.

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Jan 19 2020

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Constantijn Huygens-prijs voor Stefan Hertmans

    Jan 19 2020

    De Vlaamse schrijver Stefan Hertmans brak voor het grote publiek door met zijn roman Oorlog en terpentijn. Het verhaal over zijn grootvader, een gedecoreerde oorlogsheld uit de Eerste Wereldoorlog, bleek een enorme bestseller. Deze week krijgt Hertmans de Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre.De auteur komt vertellen over zijn werk.

  • Brieven van Ellen Deckwitz en Reggie Baay

    Jan 19 2020

    Schrijvers Ellen Deckwitz en Reggie Baay schreven op verzoek van Winternachten brieven en lezen er uit voor.

  • Vluchthaven Taiwan

    Jan 12 2020

    Honderden betogers uit Hongkong zijn deze week gevlucht naar Taiwan. Ze kregen een warm welkom, maar belandden met de Taiwanese verkiezingen voor de deur in een politiek wespennest. Wordt Taiwan de vluchthaven voor slachtoffers van China’s rode lange arm?China-deskundige en voormalig correspondent Jan van der Putten heeft het antwoord.

  • Straattaal uit de negentiende eeuw

    Jan 12 2020

    Er was een tijd, tegen het einde van de negentiende eeuw, dat een Amsterdammer uit de Kalverstraat een heel ander dialect sprak dan zijn stadsgenoot uit Kattenburg. Er werden in Amsterdam namelijk zeven verschillende varianten van het Nederlands gesproken, ontdekte taalkundige Nicoline van der Sijs.Om welke dialecten dat ging en waar die vandaan komen, bespreekt Van der Sijs zondag met ons

  • Menno Kalmann over zijn boek 'Michael'

    Jan 12 2020

    Het gebeurde echt, sommige ten dode opgeschreven opgepakte joden werden geruild tegen gevangen Duitsers. Zoiets overkwam Michael. Dit kleine jongetje kwam niet in Auschwitz, maar in Haifa terecht.Zijn verhaal en dat van zijn familie is opgetekend in het gelijknamige boek Michael, dat is geschreven door Menno Kalmann. De auteur is te gast.

  • Jelte Wicherts en Angelie Sens over het boek ‘Superieur’

    Jan 12 2020

    ‘Als we de betekenis van ras willen begrijpen, moeten we begrijpen hoe macht werkt.’ Aldus de Britse wetenschapsjournalist Angela Saini, die het boek Superieur schreef over de lange geschiedenis én de 21e-eeuwse revival van de rassentheorie in de wetenschap. Het boek verscheen een paar maanden geleden in het Nederlands.Te gast om het te bespreken zijn Jelte Wicherts, psychologie-hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg, en cultuurhistoricus Angelie Sens.

  • Het Spoor Terug: Mijn naam is Selma, deel 2

    Jan 12 2020

    Selma van de Perre werd in 1922 in Amsterdam geboren uit volledig geassimileerde joodse ouders Barend Velleman en Fem Spier. Nu, op haar 97e, kijkt ze in haar autobiografie terug op haar leven.Haar boek vertelt het verhaal hoe het leven in alle onschuld begon, en hoe de geschiedenis haar al gauw op een genadeloze manier duidelijk maakte dat haar joodse afkomst en identiteit haar levensloop zou bepalen. Nadat haar vader was weggevoerd, hielp ze haar zusje en moeder onderduiken, nam ze een valse i...more

  • De klassieke oosterse despoot

    Jan 12 2020

    Qassem Soleimani is de verpersoonlijking van het absolute kwaad: In elk geval voldoet hij aan het westerse angstbeeld van de oosterse despoot. Maar dat beeld van de wrede tiran en vijand van de vrije wereld is al heel oud. Dit beeld gaat terug tot Perzische heersers zoals Darius en Xerxes. En het is voor het eerst te vinden in het boek waarmee de geschiedschrijving begon: Historiën van Herodotus.Classicus Janric van Rookhuijzen is te gast samen met Sara Wijma historicus van de oudheid, verbonden...more

  • De column van Abdelkader Benali

    Jan 12 2020

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Toekomstroman over 2020 (uit 1923)

    Jan 05 2020

    Het boek opent met een wereldcongres ‘der gekleurde en blanke rassen’. De wereld, zo blijkt, is zelfs in het jaar 2020 nog niet helemaal klaar voor volledige gelijkheid tussen alles en iedereen, ongeacht kleur of sociale komaf. Maar de wereld is wel op de goede weg, om zowel sekseneutraal als klassen-neutraal te worden, en man en vrouw als volledig gelijken te behandelen.Het boek ‘Een huwelijk in het jaar 2020’ van Maurits Wagenvoort was een van de vele toekomstromans zoals er eind negentiende e...more

  • Het Spoor Terug, Mijn naam is Selma, deel 1

    Jan 05 2020

    Selma van de Perre werd in 1922 in Amsterdam geboren uit volledig geassimileerde joodse ouders Barend Velleman en Fem Spier. Nu, op haar 97e, kijkt ze in haar autobiografie terug op haar leven.Haar boek vertelt het verhaal over hoe het leven in alle onschuld begon, maar hoe de geschiedenis haar al gauw op een genadeloze manier duidelijk maakte dat haar joodse afkomst en identiteit haar levensloop zou bepalen. Nadat haar vader was weggevoerd, hielp ze haar zusje en moeder onderduiken, nam een val...more

  • Een kruistocht lopen!

    Jan 05 2020

    Je moet er maar op komen: de eerste kruistocht uit 1095 nalopen in omgekeerde richting. Dat is wat publicist Ralf Bodelier dit jaar gaat doen. Hij begint bij het heilig graf in Jeruzalem om te eindigen bij het graf van Godfried van Bouillon bij diens kasteel in de Franse Ardennen.Deze week is hij vijf dagen onderweg. We praten met hem over het doel van zijn tocht en het doel van zijn verre voorgangers.

  • De drooglegging in Amerika

    Jan 05 2020

    De misdaad en illegale handel voeren er wel bij. En helpen tegen verslavingsverschijnselen deed het ook niet. Toch zwoeren de Amerikaanse morele scherpslijpers en de overheid bij de zogeheten drooglegging. Ze gold van 1920 tot 1933, bracht aparte politieke partijen tot leven, en was het voertuig voor de loopbaan van Al Capone.Te gast zijn sociologe en verslavingskundige Gemma Blok en Amerikanist Maarten Zwiers.

  • Column John Jansen van Galen

    Jan 05 2020

    Column John Jansen van Galen

  • Leonard en Marianne, Cohen en zijn muze

    Dec 29 2019

    Je hebt de verpletterende relatie van John en Yoko en je hebt de liefdevolle destructieve relatie van Kurt Cobain en Courtny Love. Maar alles het om de romantiek gaat, haalt niemand het bij Leonard en Marianne.Het is een van de mooiste liefdesgeschiedenissen uit de popmuziek: de relatie tussen Leonard Cohen en zijn Noorse muze Marianne Ihlen. Bezongen in ‘So Long Marianne’, en nu bijna een halve eeuw later verfilmd door Nick Broomfield. De regisseur maakte een aangrijpende documentaire over hun ...more

  • Het Spoor Terug: Vuurwerk, een uitgevonden traditie

    Dec 29 2019

    Ieder jaar weer vallen er doden en zwaargewonden door het overmatig en ondoordacht afsteken van vuurwerk. Komt er een verbod op consumentenvuurwerk? En komt daarmee een eind aan een lange Nederlandse traditie met Oud&Nieuw? Maar zo oud is die traditie niet. Radiomaker Marten Minkema zoekt naar de oorsprong en spreekt met ooggetuigen.

  • De Doden van 2019, verder zonder Deelder en Doris Day

    Dec 29 2019

    Verder zonder Deelder en Doris DayIeder jaar ontvallen ons weer bekende en minder bekende vooraanstaande figuren. Zowel uit Nederland als uit heel de wereld. Ook dit jaar stierven weer belangrijke openbare figuren. Zij worden herdacht in het jaarlijkse in memoriam in de ether op OVT, onze eigen requiemdienst zogezegd. Met onder meer aandacht voor de schrijvers Gyõrgy Konrad en Toni Morrison; de eerste zwarte voetballer in Oranje Humphrey Mijnals; de Amerikaans historicus en cultuurcriticus John ...more

  • De column van John Jansen van Galen

    Dec 29 2019

    De column is van John Jansen van Galen

  • Pausdrama 'The Two Popes'

    Dec 22 2019

    Het was een ongekend drama en een ongekend fenomeen: de machtswisseling tussen twee pausen. Normaal gesproken gaat een paus dood en komt er een levende opvolger voor in de plaats. Maar in 2012 ging paus Benedictus, alsof hij een ambtenaar was, met pensioen. In zijn plaats kwam de huidige paus Franciscus.De twee kenden elkaar en steggelden vooraf over de toekomst van de kerk. Hun persoonlijke en algemeen kerkelijke drama is nu voor Netflix verfilmd in een tragikomedie. Met Anthony Hopkins als Ben...more

  • 'In Europa, de geschiedenis op heterdaad betrapt' op tv

    Dec 22 2019

    Er is naast het nieuwe boek van Geert Mak ook een nieuwe televisieserie genaamd In Europa. De geschiedenis op heterdaad betrapt. Onder leiding van Roel van Broekhoven en Stefanie de Brouwer reisde een team van onderzoekers Europa rond op zoek naar de stemming en de werkelijkheid van de 21ste eeuw.Aanstaande zondag is op NPO 2 de eerste aflevering te zien. Eindredacteur Roel van Broekhoven is te gast.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Dec 22 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt nog vlak voor de kerstdagen de nieuwste historische boeken.Met ditmaal:Vreemde verwanten. De wereld buiten Europa 1400-1600 van Ernst van den Boogaart;Er moest iets nieuws komen! Getuigenissen van Nederlandse fascisten. [1940-1950] van Willem Huberts;Een schitterende erfenis: 125 jaar nalatenschap van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond van Karin Hofmeester;Appeasement. Chamberlain, Hitler, Churchill en de weg naar oorlog van Tim Bouverie.

  • Het Spoor Terug: De Poolse Bevrijders

    Dec 22 2019

    25 jaar geleden werd de Poolse generaal Maczek tussen zijn oude strijdmakkers begraven. Dat gebeurde op 23 december 1994 op de Poolse erebegraafplaats in Breda. De stad die 50 jaar eerder, eind oktober 1944, door de mannen van Maczeks 1e Poolse pantserdivisie was bevrijd. Dat een groot deel van Nederland door Polen bevrijd is, wordt nogal eens vergeten. Enkelen van hen vertelden hun verhaal in 1995.Paul van der Gaag maakte een actuele bewerking van de documentaire.

  • De column van Abdelkader Benali

    Dec 22 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • 'Boomer' woord van het jaar

    Dec 22 2019

    Het was een generatie-generalisatie van de eerste orde. De woordjes ‘OK boomer’ waarmee de 25-jarige Australische parlementariër Chloe Swarbrick een medeparlementariër afstrafte die haar onderbrak. Boomer komt van babyboomer. De generatie van de opstand en het lange haar, die nu zelf voor ‘oude zak’ wordt uitgemaakt.Maar hoe zit het met het begrip babyboomer, wanneer werd het voor het eerst gebruikt en wanneer werd het voor het eerste positief of negatief gekwalificeerd? Ton den Boon, hoofdredac...more

  • 15 jaar na de tsunami

    Dec 22 2019

    Vijftien jaar geleden, op tweede kerstdag, vond de tsunamiramp in Indonesië plaats. De Indonesische provincie Atjeh werd het zwaarst getroffen: meer dan 170 duizend mensen kwamen daar om het leven.Antropoloog Annemarie Samuels van de Universiteit Leiden onderzocht hoe de Atjeeërs na de ramp het leven oppakten. Ze woonde een tijd op het eiland, sprak met talloze Atjeeërs en schreef er het boek After the Tsunami over. Annemarie Samuels is te gast.

  • Waarom vrouwen betere seks hebben onder het socialisme

    Dec 15 2019

    Oost-Duitse vrouwen zouden meer orgasmes hebben gehad dan hun West-Duitse zusters. En gelijke kansen op de arbeidsmarkt, zoals die er onder het socialisme waren, leiden algauw tot minder ongelijkheid in bed. Dat zijn een paar van de opmerkelijke bevindingen uit het onlangs in vertaling verschenen boek Waarom vrouwen betere seks hebben onder het socialisme, geschreven door de Amerikaanse antropologe Kristen Ghodsee.Iwona Gusc, cultuurwetenschapper aan de Webster Universiteit te Leiden las het boe...more

  • Voorstelling 'Ons Wereldrijk'

    Dec 15 2019

    ‘Er wordt daar iets groots verricht’. Zo werd eeuwenlang gezegd over onze aanwezigheid in Indonesië. Tegenwoordig kijken we er met andere ogen naar. Want wat deden onze voorouders daar precies? En hoe werd dat wereldrijk van ons eigenlijk gebouwd? Op de schouders van de Javaan, Sumatraan en Balinees. Zoveel is duidelijk.Onze koloniale geschiedenis is vanaf 19 december te zien in Theater Rotterdam in de voorstelling Ons Wereldrijk. Dit is een ingenieus poppenspel over het koloniale verleden gemaa...more

  • Roemruchte Hohenzollern-familie eist kostbaarheden

    Dec 15 2019

    De Hohenzollern-familie eist een indrukwekkende lijst met kostbaarheden van de Duitse overheid. Naast kunstwerken, kroonjuwelen en archiefstukken aast de familie op een paleis in Potsdam. Dat alles behoorde ooit toe aan het Huis Hohenzollern; de invloedrijke adellijke familie die negen Pruisische koningen en drie keizers voortbracht. Na de Tweede Wereldoorlog werden de eigendommen afgenomen. De hoge eisen van de familie Hohenzollern veroorzaken grote verontwaardiging in Duitsland. Want zaten er ...more

  • Het Spoor Terug: De jongens van Soekaboemi, deel 2

    Dec 15 2019

    Drie oude mannen, alledrie dik in de negentig. Alledrie met een Nederlandse vader en een Indische moeder, en alledrie opgegroeid in een opvoedingsgesticht op West-Java. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verlaten de jongens het gesticht. De een gaat bij het KNIL, de ander bij de Marine, en de derde is nog te jong om het leger in te gaan.Documentairemaker Gerard Leenders volgde met deze mannen op leeftijd het spoor terug en maakte de documentaire ‘De jongens van Soekaboemi’. In deze uitzending hoort ...more

  • Green (New) Deal

    Dec 15 2019

    Klimaatorganisaties trekken al decennia aan de bel: we hebben een probleem. Deze week presenteerde Frans Timmermans de Green Deal, een plan waarmee we de crisis te lijf moeten gaan. Deze term 'Green Deal' komt niet uit de lucht vallen. In de Verenigde Staten is the Green New Deal gepresenteerd. Een ambitieus plan dat én economische ongelijkheid, én het milieuprobleem moet oplossen. Die term grijpt duidelijk terug naar vroeger: de New Deal van Franklin Delano Roosevelt uit het interbellum.Waarom ...more

  • De mug en de mensheid

    Dec 15 2019

    De mug. Nu een lastige zomerplaag, speelde ooit een hoofdrol in de menselijke geschiedenis. Van alle mensen die ooit op aarde hebben geleefd is bijna de helft omgekomen door een mug, grootse legers werden verslagen door muggenplagen, strategen zochten naar omwegen om de kleine steker te ontlopen, en sommige landen hadden niet eens bestaan als de mug zijn gewicht niet in de strijd had gegooid. Dat althans beweert de schrijver Timothy C. Winegard in zijn boek Mosquito.Bart Knols, insectenkenner en...more

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Dec 15 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • De Afghanistan Papers

    Dec 15 2019

    De Amerikaanse regering heeft onder drie opeenvolgende presidenten de bevolking misleid over de oorlog in Afghanistan. Dat blijkt uit duizenden pagina’s aan vertrouwelijke documenten die The Washington Post verkreeg met een beroep op openbaarheidswetgeving. De regering verzweeg mislukkingen, manipuleerde statistieken en presenteerde niet behaalde successen.Journalist en Afghanistankenner Bette Dam komt praten over de Afghanistan-papers.

  • Het Spoor Terug: De jongens van Soekaboemi, deel 1

    Dec 08 2019

    Drie oude mannen, alledrie dik in de negentig. Alledrie met een Nederlandse vader en een Indische moeder, en alledrie opgegroeid in een opvoedingsgesticht op West-Java. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verlaten de jongens het gesticht. De een gaat bij het KNIL, de ander bij de Marine, en de derde is nog te jong om het leger in te gaan.Documentairemaker Gerard Leenders volgde met deze mannen op leeftijd het spoor terug en maakte de documentaire ‘De jongens van Soekaboemi’. In deze uitzending hoort ...more

  • Habsburgse Centenbak

    Dec 08 2019

    De Habsburgerkin, die is berucht in de geschiedenis. Karel V, Philips II en vooral Karel II waren in het bezit van zo’n centenbak. De oorzaak ervan zou liggen in de omgangsvormen binnen de Habsburgse familie. Inteelt zou er veelvuldig zijn voorgekomen. Dat zou nieuw onderzoek van de universiteit van Santiago de Compostella bewijzen.Historica en middeleeuwenkenner Sanne Frequin houdt de Habsburgse kaak en het nieuwe onderzoek tegen het licht.

  • De pest met Joren Vermeersch

    Dec 08 2019

    Het was de straf van God die de hoogmoed en de zondigheid van de stervelingen weer eens zat was. Zo verkondigden geleerde theologen en zo geloofden gewone gelovigen in de veertiende eeuw. De pest bracht overal dood en verderf en zaaide overal paniek.Ook in onze contreien. Aan de hand van nieuwe archiefbronnen ontkracht historicus Joren Vermeersch in 1349. Hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa veranderde de mythe dat Vlaanderen minder getroffen zou zijn dan andere streken. De auteur is te gast....more

  • De Jan Terlouw-lezing van Beatrice de Graaf en Lotte Jensen

    Dec 08 2019

    Volgende week donderdag 12 december wordt voor de derde keer de Jan Terlouw-lezing gehouden. Een lezing die zich buigt over de vraag waarom het ‘touwtje’ van Terlouw niet meer uit de brievenbus hangt en uit de Nederlandse samenleving is verdwenen.Dit jaar spreken daar historica Beatrice de Graaf en historisch letterkundige Lotte Jensen. In hun lezingen buigen zich over het verlangen naar geborgenheid. De Graaf bespreekt de behoefte aan veiligheid die door de dreiging van het terrorisme ontstaat,...more

  • De eerste moslim in New York was een Nederlander

    Dec 08 2019

    De eerste moslim in New York was een Nederlander en hij was ook nog eens de eerste inwoner van Brooklyn. Hij heette Anton Janszoon van Salee en was zoon van een Nederlandse kaapvaarder en Moorse moeder. Hij werd ook wel Anthony de Turk genomd, en staat niet bekend als een prettig mannetje. Daarover schrijft de New York Times deze week. Nancy Jouwe, co-auteur van Geschiedenissen van Nederlands New York, is te gast.

  • Column van Nazmiye Oral

    Dec 08 2019

    De column is deze week van Nazmiye Oral.

  • 70 jaar NAVO

    Dec 08 2019

    Deze week vierde de NAVO het zeventigjarig bestaan met een top in Londen. Toch is het feestje bij voorbaat al een beetje bedorven. President Trump was al erg kritisch over de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, en president Macron noemde nog niet zo lang geleden het westerse militaire bondgenootschap ‘hersendood’.Wat is de toekomst van de NAVO, en wat leert het verleden over zijn zwakte en kracht? Bram Boxhoorn, directeur van de Atlantische commissie en historicus, is te gast.

  • Verplichte Marokkaanse nationaliteit

    Dec 01 2019

    Onlangs lanceerde een groep Marokkaanse Nederlanders het manifest Keuzevrijheid in nationaliteit. Ze willen als Nederlander niet langer vanzelfsprekend Marokkaans onderdaan zijn, zoals de koning van Marokko hen nu beschouwt. Hun protest tegen de opgedrongen nationaliteit is bij het bezoek van minister Ankie Broekers-Knol aan Marokko weer actueel.Laila Ezzeroili, publiciste en ondertekenaar van het manifest, is te gast.

  • Uitgestorven Neanderthalers

    Dec 01 2019

    Het plotseling uitsterven van de Neanderthalers is een van de raadsels uit de oertijd. Hun verdwijning zou wellicht te wijten zijn aan de eerste exemplaren van onze soort, aan een invasie van de homo sapiens. Nieuw onderzoek wijst echter uit dat de oorzaak van de ondergang van de Neanderthalers uitsluitend te wijten is aan de soort zelf. Hun populatie was domweg te klein om te overleven.Te gast is onderzoeker Krist Vaesen van de Technische Universiteit Eindhoven.

  • Het Spoor Terug: De spitz, martelwerktuig en heiligdom

    Dec 01 2019

    Het moet haast wel de meest gehate en de meest geliefde schoen ter wereld zijn: de spitz. De balletschoen met harde neus die ballerina's onhoorbaar kon laten zweven, als engelen in de hemel. Zo'n tweehonderd jaar geleden zag de spitz het levenslicht. Wat betekende dat voor de balletkunst en voor de positie van de ballerina? Laura Stek volgt het spoor van het martelschoentje.

  • Helden te paard

    Dec 01 2019

    Een beetje man, een beetje heerser laat zich te paard afbeelden. Dat is al zo sinds keizer Marcus Aurelius zich als ruiter in brons liet vereeuwigen. Sindsdien zijn zowel Willem van Oranje, als Napoleon en Ronald Reagan onsterfelijk geworden op de rug van werelds edelste viervoeter.Kees van Tilburg reisde de wereld af om zijn ‘Helden’ op hengsten – Verhalen over ruiterstandbeelden te schrijven en komt praten over man en paard.

  • Expeditie naar de Noordpool in '79

    Dec 01 2019

    In 1979 trokken archeologen en wetenschappers naar Spitsbergen. Het was één van de eerste moderne expedities naar de Noordpool. De expeditie kreeg indertijd veel aandacht in de pers omdat ze even avontuurlijk als uniek was.Op 7 december opent het Universiteitsmuseum van de Rijksuniversiteit Groningen een expositie over de expeditie. Noordpoolonderzoeker, archeoloog en deelgenoot van de expeditie Louwrens Hacquebord kijkt terug op de ijzingwekkende onderneming.

  • De documentaire ‘Ons moederland’

    Dec 01 2019

    Hoe diepgeworteld zijn de radicale nationalistische opvattingen in Nederland? En in hoeverre vinden ze een voedingsbodem in onze geschiedenis of in de beleving daarvan. En loopt er een lijntje van de neonazi Constant Kusters naar meer beschaafd populistisch rechts? Programmamaker Shamira Raphaëla onderzocht de rechtse vaderlandse reflexen en maakte de documentaire Ons moederland die woensdag 4 december te zien is op NPO 2.Shamira Raphaëla is samen met historicus en populismekenner Koen Vossen te...more

  • Column van Abdelkader Benali

    Dec 01 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Bouterse schuldig aan 8 december moorden

    Dec 01 2019

    Het was groot nieuws vrijdagavond. De veroordeling van de Surinaamse president Desi Bouterse. Niet alleen hier en in Suriname, maar ook tot de rest van de wereld is het doorgedrongen. Het gebeurd immers niet zo vaak dat een zittende president voor moord veroordeeld wordt.Wij spreken met Hennah Draaibaar, correspondent in Suriname over deze lang zich voortslepende zaak die zij vanaf het begin gevolgd heeft en zij was ook bij de uitspraak aanwezig.

  • Pro Patria et Patienti

    Nov 24 2019

    Een nieuwe heup of een nieuwe neus, vaak werden ze ontwikkeld in oorlogstijd voor soldaten die een ledemaat of lichaamsdeel waren kwijtgeraakt. Medische zorg en oorlog, of de voorbereiding daarop, gingen vaak hand in hand. In Pro Patria et Patienti beschrijft Leo van Bergen de ontwikkeling van de Nederlandse militaire geneeskunde gedurende anderhalve eeuw: vanaf de Napoleontische tijd, via de Eerste en Tweede Wereldoorlog tot de daaropvolgende dekolonisatie-oorlog.De schrijver en historicus komt...more

  • Koekoekskinderen

    Nov 24 2019

    Deze week werd bekend dat 1 op de 10 Nederlanders DNA van de 'melkboer' bij zich draagt. Veel afstammelingen van zogenoemde 'koekoekskinderen' -kinderen die niet van de vader des huize zijn- dus. Evolutionair geneticus Maarten Larmuseau van de KU Leuven onderzocht deze kwestie. Samen met zijn team kwam hij erachter dat koekoekskinderen aan het einde van de 19e eeuw doorgaans niet het product waren van luxe-activiteiten van de betere standen, maar juist meer voorkwamen bij arme stedelingen. Larmu...more

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Nov 24 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: De rode bovenmeester. De humanistische pedagoog en sociaaldemocratische politicus A.H. Gerhard, 1858-1948 door Sjoerd Karsten; Wim Kok, een leven op eigen kracht: Voor zijn mensen. 1938 - 1994 door Marnix Krop; Fiasco van goede bedoelingen. Nederlandse en de Indonesische onafhankelijkheid door John Jansen van Galen; en De vergeten gesprekken met Hitler door Eric Branca.

  • Het Spoor Terug: Ruimtevragen

    Nov 24 2019

    Deze week is het de week van de podcast op Radio 1. OVT nodigde podcastmaker Hens Zimmerman uit om een extra lange historische aflevering te maken van zijn podcast Zimmerman in Space. Samen met dochter Gloria dook Hens in de geschiedenis van de ruimtevaart en maakte de documentaire Ruimtevragen.Benieuwd geraakt naar meer Zimmerman in Space? Zijn podcast wordt uitgezonden in het nachtprogramma Focus op Radio 1 en is hier als podcast terug te luisteren.

  • De Suriname Monologen

    Nov 24 2019

    Drie voormalig Surinaamse politici kijken vanuit de hemel terug op Suriname na de onafhankelijkheid: Jagernath Lachmon, Henck Arron en Johan Adolf Pengel. Alledrie leverden ze een bijdrage aan het publieke debat. Allen hebben een eigen idee over Suriname als zelfstandige vrije staat.Deze drie, gespeeld door Prem Radhakishun, Ruurt de Maesschalck en Roy Ristie, hebben een hoofdrol in de nieuwste aflevering van de Suriname Monologen die aanstaande maandag te zien is in de Nieuwe Kerk in Amsterdam....more

  • De propagandafilms van Shell

    Nov 24 2019

    Het kan u bijna niet zijn ontgaan. Overal wordt reclame gemaakt voor Shells online videoserie The Great Travel Hack: een serie video’s waarin twee teams van Londen naar Istanbul moeten reizen met zo min mogelijk CO2-uitstoot. De serie past in een lange cineastische traditie van de oliegigant: al in 1924 maakte de Bataafsche Petroleum Film een film over de positieve invloed van Shell in Nederlands-Indië. In de decennia daarna produceerde Shell een groot aantal films die de reputatie van Shell als...more

  • Column van Micha Wertheim

    Nov 24 2019

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • Morales, van geliefd president naar gedwongen aftreden

    Nov 17 2019

    Evo Morales is eindelijk afgetreden na zijn discutabele vierde herverkiezing. Toch begon hij zijn politieke loopbaan als held van de inheemse bevolking en het gewone volk. Historicus en Zuid Amerika-kenner Soledad Valvidivia Rivera komt praten over de eens geliefde Evo Morales en zijn zelf bewerkte ondergang.

  • Het Spoor Terug: Domela Passie

    Nov 17 2019

    Op 18 November is het een eeuw geleden dat Domela Nieuwenhuis overleed. De socialistische voorman was bij leven al een legende. Hij kreeg mede vanwege zijn profetische voorkomen onder de arbeiders in het noorden van het land de bijnaam ‘Onze Verlosser’, 'Us Verlosser' in het Fries.Zoals Bach het leven van Christus met meerdere passies herdacht, zo heeft zanger, historicus en componist Meindert Talma nu ook over Domela een muziekstuk geschreven: de Domela Passie. Een muzikale Spoor Terug, gemaakt...more

  • Geschiedenis op het IDFA

    Nov 17 2019

    Volgende week woensdag gaat het IDFA weer van start, met zoals elk jaar ook weer historische documentaires. Dit jaar wordt bijvoorbeeld de film State Funeral van regisseur Sergei Loznitsa vertoond. Daarin is een reconstructie van de geregisseerde en spontane depressie in Rusland na de dood van Stalin in 1953 te zien.Filmkenner en liefhebber Felix Rottenberg bespreekt een selectie uit het historische aanbod.

  • De tolk van Java op toneel

    Nov 17 2019

    Het boek De Tolk van Java van Alfred Birney was een bestseller, en nu is er het gelijknamige toneelstuk. Op de planken kunnen we meeleven met de hoofdpersoon Alan die lijdt onder een tirannieke Indische vader. Hun leven blijkt illustratief voor dat van menig gemengd Nederlands-Indisch gezin.Dit weekend gaat het toneelstuk van het Hummelinck Stuurman Theaterbureau in première.Te gast zijn regisseur Olivier Diepenhorst en actrice Denise Aznam.

  • De film 'Judy'

    Nov 17 2019

    Judy Garland, ze is bekend om feel-good movies als The Wizard of Oz en Meet me in St. Louis waarin ze vrolijk het lieve kerstliedje ‘Have Yourself a Merry Little Christmas’ ten gehore brengt. Judy Garland, kortom, staat voor warmte en knusheid. Toch is het einde van haar loopbaan een drama in veel bedrijven. Zo blijkt uit de biopic Judy die deze week in première gaat.Filmjournaliste Basje Boer is te gast.

  • De column van John Jansen van Galen

    Nov 17 2019

    De column is deze week van John Jansen van Galen.

  • Arthur Weststeijn over het boek ‘M. De zoon van de eeuw’

    Nov 17 2019

    Zijn leven is al veel beschreven, maar deze roman M. De zoon van de eeuw vangt de hoofdpersoon volledig. Want alles wat lelijk, intrigerend, machtswellustig, idealistisch en gewoon opportunistisch was aan Benito Mussolini is erin te vinden. En dan is dit nog maar het eerste deel van de trilogie. Dit deel gaat over zijn eerste zes actieve politieke jaren (1919 – 1924), waarin het socialisme plaats maakt voor het fascisme.M. De zoon van de eeuw van Antonio Scurati wordt besproken door Italië kenne...more

  • Sesamstraat 50 jaar

    Nov 10 2019

    ‘Laat je speelgoed staan en schuif gezellig aan.’ Hele generaties zijn opgevoed met dit zinnetje waarmee Sesamstraat begon. Sesamstraat, overgewaaid uit de Verenigde Staten, wordt dit jaar 50. Een terugblik op een halve eeuw vrolijke educatie van het Koekiemonster, Elmo en natuurlijk van Bert en Ernie.Met Wim T - Ernie - Schippers; Paul - Bert - Haenen, en mediakenner en Amerikaan Dan Hassler Forest.

  • James Joyce-monument bedreigd

    Nov 10 2019

    Weer een stukje nationaal erfgoed wat verloren lijkt te gaan in Dublin: ‘Het Huis van de Doden’ dreigt vervangen te worden door een hotel. Dit huis is zo bijzonder omdat James Joyce zelf er heeft rond gelopen en er het decor van zijn verhaal ‘De Doden’ uit de verhalenbundel ‘Dubliners’ op heeft gebaseerd. Nog even en er zelf rond lopen kan verleden tijd zijn.Te gast is groot James Joyce liefhebber en vertaler van diens oeuvre Erik Bindervoet.

  • Het Spoor Terug: Ernest Shackleton naar Antarctica, deel 2

    Nov 10 2019

    Wat zoekt een Ier begin 20ste eeuw op Antarctica? En waarom wordt de Ier in kwestie, Ernest Shackleton, een eeuw later nog altijd vereerd, heeft hij een eigen fanclub, genootschap en museum? Laura Stek ging op zoek naar het verhaal en de cultus rond de Ierse poolreiziger en maakte er een tweedelige documentaire over. In deze uitzending hoor je deel 2, eerder uitgezonden in 2014.

  • Column van Abdelkader Benali

    Nov 10 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Biografie van Kotalla

    Nov 10 2019

    Hij was de ‘mensch-duivel’ van Kamp Amersfoort, wreder dan wreed. En hij zat als enige van de oorlogsmisdadigers de Vier van Breda zijn levenslange gevangenisstraf uit. Josef Kotalla heeft nu een biografie, geschreven door historicus Richard Hoving, getiteld: De beul van Amersfoort. Biografie van Josef Kotalla (1908 – 1979). De auteur is te gast.

  • Vrijheidssymbool in Boston gebouwd door slavensmokkelaars

    Nov 03 2019

    Het is een symbool van vrijheid geworden, de Old North Church in Boston. Op deze plek, dat nu deel uitmaakt van de Freedom Trail, werden namelijk de rebellen tijdens de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog gewaarschuwd voor naderende Britse troepen.Uit nieuw onderzoek blijkt echter dat die vrijheid slechts voor enkelen gold: de kerk werd gebouwd door slavensmokkelaars, die ook in Suriname actief waren. Nederlandse historica Ramona Negrón werkte mee aan dit onderzoek en is te gast.

  • Netflix-film 'The King'

    Nov 03 2019

    Als Engeland in de war is grijpt het terug op Shakespeare. Zo was het tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de verfilming van Henry V en wellicht helpt nu de nieuwste Henry-verfilming, The King, bij het verwerken van alle emoties rond Brexit.De film The King, gebaseerd is op verschillende Shakespearestukken, waarin een jonge Henry V het opneemt tegen de Fransen, is vanaf 1 november te zien op Netflix. Bart van Es, hoogleraar te Oxford en Shakespeare-kenner, is te gast.

  • Het Spoor Terug: Ernest Shackleton naar Antarctica, deel 1

    Nov 03 2019

    Wat zoekt een Ier begin 20ste eeuw op Antarctica? En waarom wordt de Ier in kwestie, Ernest Shackleton, een eeuw later nog altijd vereerd, heeft hij een eigen fanclub, genootschap en museum? Laura Stek ging op zoek naar het verhaal en de cultus rond de Ierse poolreiziger en maakte er een tweedelige documentaire over. In deze uitzending hoor je deel 1, eerder uitgezonden in 2014.

  • Dertig jaar zonder de Muur

    Nov 03 2019

    Dertig jaar geleden viel de Muur. Deze historische gebeurtenis wordt Europawijd grootscheeps herdacht. Zo ook in Nederland. Met allerlei nieuwe boeken en studies en met het zogeheten Mauerfall-festival in Baarn waar onder meer de staats-Volvo van Erich Honecker te zien is.We kijken terug op een muur-loos Duitsland met drie gasten uit verschillende hoeken van DDR-kennis: Friso de Zeeuw van het DDR Museum en het Mauerfall-festival, oud-DDR ambassadeur Egbert Jacobs, en historicus Merlijn Schoonenb...more

  • De godheid Bes

    Nov 03 2019

    Een godheid met kromme beentjes, uitgestoken tong en dikke buik. Dat zal vast geen christelijk of klassiek Grieks opperwezen zijn. En dat was Bes ook niet, maar zelfs in het oude Egypte was hij als lelijkerd ook een beetje een zonderling tussen ranke types als Osiris en Isis. Bes was dan ook een vriend van het gewone volk, die hij in uiterlijk en innerlijk nabij stond.In het Allard Pierson Museum in Amsterdam is sinds kort een tentoonstelling over Bes te zien. Kathelijne Eisses van het museum ko...more

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Nov 03 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Amerika erkent Armeense genocide

    Nov 03 2019

    Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden erkende deze week de massamoord door de Turken op de Armeniërs als genocide. 405 Parlementariërs stemden voor en 11 stemden tegen de betreffende resolutie.Maar hoe zit het met die moeizame erkenning van de Armeense genocide, wat is de invloed van de Turkse lobby tegen de erkenning, en wat is de positie van Nederland? Regisseur en documentaire-maker Dorothée Forma maakte meerdere documentaires over de omgang met deze genocide, zij is te gast.

  • Uitreiking van Libris Geschiedenisprijs

    Oct 27 2019

    De winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2019 wordt bekend gemaakt en de prijs wordt uitgereikt. Daarnaast worden alle genomineerden kort in het zonnetje gezet door de jury.De genomineerden zijn: Jan Brokken met De rechtvaardigen. Hoe een Nederlandse consul duizenden joden redde; Roelof van Gelder met Dichter in de jungle. John Gabriel Stedman, 1744-1797; Sjeng Scheijen met De avant-gardisten. De Russische Revolutie in de kunst, 1917-1935; Annet Mooij met De eeuw van Gisèle. Mythe en werkelij...more

  • Muziek van Yentl en de Boer

    Oct 27 2019

    Yentl en de Boer zingen hun liedje over de Watersnoodramp, getiteld, Hoe zou het met jou gaan. Ook vertellen ze over de opa en oma van Yentl die de ramp in Zeeland meemaakten.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Oct 27 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: De Metamorfose van Heusden - Hoe een vestingstad aan de sloopkogel ontsnapte van Hildo van Engen, Annemarie Lavèn en Anthony Maas; Een beerput die geen doofpot werd - Hengelo (Gld) 1682-1688: het ontslag van dominee Rumpius (over een17de eeuwse ketterse en vrouwen misbruikende dominee) van Alice Garritsen; Liever dier dan mens (over een joodse vrouw die de oorlog overleefde in een nazi-familie) van Pieter van Os;...more

  • Documentaire 'De klas van '94'

    Oct 27 2019

    Lang voor de huidige discussie over bijzonder onderwijs stond in de Amsterdamse Rivierenbuurt de Bouschra school. Een bijzondere school, opgericht door een dominee en zijn vrouw, met alleen maar kinderen van Marokkaanse gastarbeiders. De leerlingen kregen er naast algemeen onderwijs elke dag een uur Arabisch als voorbereiding op hun terugkeer naar Marokko. Maar de gezinnen bleven, de kinderen werden Amsterdammers en in 1996, vijfentwintig jaar na de oprichting, hield de Bouschra op te bestaan. O...more

  • Column Abdelkader Benali

    Oct 27 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Zwarte Bevrijders: Afro-Amerikaanse soldaten in Nederland

    Oct 20 2019

    Een gekleurd kindje vlak na de oorlog kon zomaar een bevrijdingskindje zijn. Een kindje dus dat het gevolg was van een Afro-Amerikaanse- Nederlandse romance. Zulke kleintjes liepen er rond in Limburg en elders in ons land. Vaak was hun vader uit beeld en kwam hij pas na een lange zoektocht in zicht.De tentoonstelling Zwarte Bevrijders: Afro-Amerikaanse soldaten in Nederland vertelt het verhaal van deze moeders, vaders en kinderen. De expositie is momenteel te zien in Het Vrijheidsmuseum in Groes...more

  • Steffie van den Oord over haar boek 'De gebroeders B.'

    Oct 20 2019

    Een respectabele jonge weduwe trouwt in de achttiende eeuw met een van de gebroeders B. Ze weet niet dat hij en zijn tweelingbroer berucht zijn en gezocht worden voor diefstal en overvallen tot ver over de grens. De broers kunnen niet met en niet zonder elkaar, worden rijk en verwerven ondanks hun criminele afwijkingen aanzien.Het drama van de weduwe en de tweelingbroers speelt zich af in en rondom Den Bosch en werd door schrijfster Steffie van den Oord uit de archieven opgevist. Ze schreef de r...more

  • Rondje Jos Natuurhistorisch Museum: mislukte cavia

    Oct 20 2019

    Rondje Jos Natuurhistorisch Museum

  • Muziek van Lakshmi

    Oct 20 2019

    Lakshmi is vernoemd naar de godin van liefde en zingt daar ook over. Haar muziek laat zich het beste omschrijven als pop-noir. Na poppodia is ze nu te zien in theaters: vanaf november gaat haar voorstelling Adem in reprise.

  • Joost Welten over zijn boek 'De vergeten prinsessen van Thorn'

    Oct 20 2019

    Het waren dames van hoge adel en ze werden in het Limburgse Thorn ‘de prinsessen’ genoemd. Ze spraken uitstekend Frans, wilden enkel een man van stand, droegen japonnen naar de laatste Parijse mode, aten exquisiete gerechten en gingen als het even kon per koets op reis.Historicus Joost Welten volgde hun sporen en beschrijft hun leven en wandel in De vergeten prinsessen van Thorn. Hij komt vertellen over de eigenaardigheden van de dames in het stadje Thorn en daarbuiten.

  • Grauwzusters

    Oct 20 2019

    Ze werden grauwzusters genoemd, naar de kleur van hun habijt. En ze kwamen in 1664 naar Maastricht om de pestlijders te verplegen. Maar wie waren die vrouwen die hun leven in de waagschaal stelden om goede werken te doen? Want zonder gevaar was hun besmettingsgevoelige werk niet. Stadshistoricus Emile Ramakers, schrijver van De kleine geschiedenis van Maastricht voor Dummies, komt vertellen over de stad en haar charitatieve nonnen

  • De wereld tegen de Koerden

    Oct 20 2019

    De ontsteltenis van Europa is groot terwijl het toekijkt hoe Erdogan de Koerden met groot geweld uit het grensgebied met Turkije verdrijft. De Koerden zijn voor de zoveelste keer het kind van de rekening. En dat is al sinds de Eerste Wereldoorlog zo, toen hen tevergeefs een eigen staat werd beloofd. Nog steeds zijn de Koerden een volk zonder land. Waarom trekken de Koerden altijd aan het kortste eind, en is er hoop voor de toekomst? Historicus en arabist Gert Jan Geling is te gast.

  • De column van John Jansen van Galen

    Oct 20 2019

    De column is deze week van John Jansen van Galen.

  • Boze Boeren

    Oct 20 2019

    Demonstrerende boeren vulden deze week de journaals en de voorpagina’s van de kranten. Dit is niet de eerste keer dat de boeren boos zijn. In de jaren ’90 protesteerden ze tegen productiebeperkingen en prijsverlagingen. Trekker optochten blokkeerden toen de landelijke verkeersaders en er werd zelfs gedreigd Schiphol tractorgewijs plat te leggen.De boerensector voelt zich al minstens veertig jaar de dupe van allerlei milieumaatregelen. Maar sinds wanneer lopen de belangen van de boer en die van h...more

  • Annemieke Klijn over 'De Volmaakte Vrouw'

    Oct 20 2019

    Al in de jaren ’20 had Nederland een erotisch hervormer, Theodoor Hendrik van de Velde. Hij was gynaecoloog en schrijver van De Volmaakte Vrouw, een bestseller die op de katholieke index kwam en die door de nazi’s werd verbrand. Van de Velde zag in de vrouw, zoals het in zijn tijd hoorde, vooral een voortplantingswezen. Maar hij wilde dat zij ook kon genieten van de daad en schreef haar derhalve gymnastische oefeningen voor om haar bekkenbodemspieren te versterken.Historica Annemieke Klijn, biog...more

  • Wendi Dragonfire over zelfverdediging

    Oct 13 2019

    Hoe bevrijd je jezelf uit een polsgreep, hoe geef je duidelijk je grenzen aan en hoe dient een perfect knietje te worden uitgevoerd? Tegenwoordig leert elk meisje ‘op zelfverdediging’ hoe dat moet. Maar de edele kunst der zelfverdediging voor vrouwen is een betrekkelijk jong verschijnsel. Te gast is een van de pioniers van het vak, de Amerikaanse Wendi Dragonfire, die vanaf de jaren ’80 Nijmeegse vrouwen leerde om van zich af te slaan.

  • Tim Knol en de Blue Grass Boogiemen

    Oct 13 2019

    Deze week hebben we muziek van Tim Knol en de Blue Grass Boogiemen. Ook komt Tim Knol vertellen over de geschiedenis van bluegrass muziek.

  • Marja Vuijsje over de ‘De kleine De Beauvoir’

    Oct 13 2019

    ‘Je bent niet als vrouw geboren, je wordt tot vrouw gemaakt.’ Zo luidt de meest beroemde zin uit Simone de Beauvoirs beroemde epos De tweede sekse. Het baanbrekende boek lag als de bijbel van het feminisme bij menige vrouw op de kamer- of keukentafel. Zo ook bij schrijfster en feministe Marja Vuijsje. Zij vatte het evangelie van existentialistische voorvrouw samen in tachtig handzame pagina’s in het boekje De kleine De Beauvoir. Marja Vuijsje is te gast.

  • Column van Micha Wertheim, ‘de geschiedenis is nog lang niet klaar’

    Oct 13 2019

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • Bijzondere vondst in Egyptische necropolis

    Oct 13 2019

    Een bijzondere vondst werd gedaan in Egyptische necropolis Dayr al-Barshā. Archeologen ontdekten namelijk in een al afgeschreven graf tekeningen met vreemde bijschriften op de sarcofaag. Wat deze tekeningen precies betekenen en waarom deze vondst zo bijzonder is komt archeoloog Harco Willems die de ontdekking deed vertellen.

  • 400 jaar Noordpoolexpedities

    Oct 13 2019

    De Noordpool was het gebied van Het Behouden Huys van gestrande noordpoolreiziger Willem Barentz in 1596. Sindsdien spreekt het onherbergzame koudste stukje aarde tot de verbeelding. Tegelijkertijd is het van militaire betekenis en van belang als grondstoffenleverancier en als onderdeel van belangrijke handelsroutes.Maar wat betekent de Noordpool voor de aarde en hoe lang al kijken we ernaar in verwondering? Minstens 400 jaar wordt het gebied rond de poolkappen in kaart gebracht. Het Scheepvaart...more

  • Wim Daniëls over zijn boek 'Het dorp'

    Oct 06 2019

    We kennen het dorp als symbool van waarachtig plattelandsleven uit het befaamde liedje van Wim Sonneveld. Maar dat dorp waar altijd alles hetzelfde moest blijven, bestaat dat nog en heeft het eigenlijk ooit wel bestaan?Schrijver Wim Daniëls ging ernaar op zoek en boog zich over klassieke dorpsfiguren als de smid, de boer en de kleine kruidenier. Maar hij keek ook naar de veranderingen in de dorpsgemeenschappen. Het dorp is niet dood, het leeft, concludeert Daniëls in zijn boek Het dorp – Een ges...more

  • Viering Captain Cook 250 jaar

    Oct 06 2019

    Deze maand is het 250 jaar geleden dat Captain Cook voet aan wal zette op een eiland voor Nieuw Zeeland. De reis van Cook, de ‘ontdekker’ van Nieuw Zeeland en Australië, wordt bij de herdenking dik overgedaan met een replica van zijn schip, dat zowel Nieuw Zeeland als Australië aandoet in dit herdenkingsjaar. Maar in verscheidene dorpen met veel oorspronkelijke Maori-bewoners is de ‘Endeavour’ niet welkom. De viering vertelt opnieuw de koloniale mythe, is het bezwaar. Wonu Veys, curator bij Nati...more

  • Ton van der Lee over Johan Kieviet en Dik Trom

    Oct 06 2019

    ‘Het is een bijzonder kind en dat is-ie.’ Het zijn de meest geciteerde woorden uit de Nederlandse kinderliteratuur en misschien wel uit de hele vaderlandse literatuur. Ze gingen over de hoofdpersoon, de guitige goedzak Dik Trom uit het gelijknamige kinderboek dat in 1891 verscheen.Sindsdien is de dorpsjongen met bolle wangen en buik uitgegroeid tot een icoon. Over zijn geestelijk vader, de negentiende-eeuwse schoolmeester Johan Kieviet verschijnt deze week een biografie, geschreven door zijn ach...more

  • Jan van der Putten over zijn boek 'Fabels over China'

    Oct 06 2019

    De Volksrepubliek China bestaat 70 jaar. Ook publiceerde de Nederlandse regering deze week een nieuw rapport over haar China-beleid en komt Jan van der Putten met zijn nieuwste boek over het land. In zijn boek, Fabels over China, beschrijft de voormalig correspondent en Chinakenner een aantal hardnekkige westerse misvattingen over de nieuwe wereldmacht. De auteur is te gast.

  • Een eeuw Opiumwet

    Oct 06 2019

    Deze week, 4 oktober, is het precies honderd jaar geleden dat in Nederland de Opiumwet werd getekend. De wet stelde het gebruik en de handel van heroïne strafbaar, en beperkte de handel in morfine en opium. Nederland had tot die tijd in de wereld de naam van opiumland, net als het nu de naam heeft de MDMA -leverancier van de aardbol te zijn.Wat leert de geschiedenis van de Opiumwet ons over het Nederlandse drugsbeleid? Historica en kenner van het vaderlandse drugsbeleid, Gemma Blok, komt de vraa...more

  • De zeemansvrouwen van Enkhuizen

    Oct 06 2019

    Wat gebeurt er in steden als Enkhuizen, als de mannelijke inwoners jarenlang weg zijn, varend op zee? Zijn de achterblijvende vrouwen blij dat ze geen last hebben van die stinkende huisgenoot, of missen ze de liefde van hun leven? Cultuurhistoricus aan het Huygens Instituut Judith Brouwer onderzocht post uit 1672, het Rampjaar, die nooit aankwam en schreef daarover Levenstekens. Gekaapte brieven uit het Rampjaar 1672. De auteur is te gast.

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Oct 06 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Arno Kantelberg over de stropdas

    Oct 06 2019

    Vraag een willekeurige Napolitaan wie de koning van de stropdas is en hij wijst je zonder twijfel richting het piepkleine winkeltje met de notenhouten vensters van Maurizio Marinella. Dit is één van de bekendste kleermakers ter wereld wiens familie al 105 jaar dassen maakt en die door iedereen ‘il re delle cravatte’ wordt genoemd – de koning van de stropdas. Maar het gaat niet goed met de stropdas en dus ook niet met het imperium van de onvervalste stropdassenkoning. Steeds minder mannen dragen ...more

  • Wie was Thomas Cook?

    Sep 29 2019

    Wie was Thomas Cook?

  • Markha Valenta over de musical The Book of Mormon

    Sep 29 2019

    Dit weekend gaat de Amerikaanse musical The Book of Mormon in Nederlandse première in het Koninklijk Theater Carré in Amsterdam. De musical vertelt het verhaal van twee jonge missionarissen die naar Oeganda worden gestuurd. De musical werd bedacht, geschreven en gecomponeerd door Trey Parker en Matt Stone, bekend als de makers van de animatieserie South Park. Zij deden dit in samenwerking met musical-componist Robert Lopez. Amerikanist Markha Valenta bespreekt de musical.

  • Marita en Alma Mathijsen over hun Maand van de Geschiedenis-essay

    Sep 29 2019

    ‘Hoe zou het zijn als ik als een jongen geboren was, had ik dan een groter ego gehad en minder kans op verkrachting?’ Zo vraagt schrijfster en dochter Alma Mathijsen aan moeder en hoogleraar Nederlandse taal- en letterkunde Marita Mathijsen. Moeder en dochter gaan schrijvend in gesprek in het essay van de Maand van de Geschiedenis in de vorm van een briefwisseling. Dit essay heeft als titel: Niet schrikken mama. Moeder en dochter Mathijsen komen praten over hun ervaringen, hun boekje en het them...more

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Sep 29 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: De onfeilbare spion - Richard Sorge, Stalins geheim agent van Owen Matthews; Duizend jaar weer, wind en water in de Lage Landen, deel 7, van Jan Buisman; Missievaders - Een familiegeschiedenis van katholieke wereldverbeteraars van Mar Oomen; en De gedrevene - Joop den Uyl 1919-1987 van Dik Verkuil.

  • De overgrootmoeder van Jeangu Macrooy

    Sep 29 2019

    Jeangu Macrooy schreef voor History in Concert een nummer over zijn overgrootmoeder. Zij groeide, als het kind van Marrons, op in het oerwoud van het Surinaamse binnenland. Daar richtte zij met een aantal andere vrouwen een eigen ‘vrouwendorp’ op. De Surinaamse singer-songwriter is te gast. Hij komt zingen en vertellen over zijn overgrootmoeder.

  • De Greta Thunberg van de jaren negentig

    Sep 29 2019

    Afgelopen week gaf de jonge klimaat-activist Greta Thunberg een emotionele speech op de VN-klimaattop in New York. Vrijwel iedereen kent haar naam, maar wie kent Severn Cullis-Suzuki nog? Zevenentwintig jaar geleden gaf de 12-jarige Suzuki op de VN top in Rio een speech met vrijwel exact dezelfde boodschap. Wat waren de reacties toen? En gaan we nu beter luisteren? Eco-historicus Mathijs Boom is te gast.

  • De column van Nazmiye Oral

    Sep 29 2019

    De column is deze week van Nazmiye Oral.

  • Annemarie Lavèn over het Geschiedenis Festival

    Sep 29 2019

    Zaterdag 5 oktober is het Geschiedenis Festival van het Historisch Nieuwsblad alweer toe aan haar vijfde lustrum. Tal van bekende historische gasten komen, zoals Geert Mak, Jeroen Dijsselbloem, Simon Sebag Montefiore en Herman Pleij. Hoofdredacteur van het Historisch Nieuwsblad Annemarie Lavèn blikt vooruit op het lustrum.

  • Angelie Sens over haar boek 'De kolonieman'

    Sep 29 2019

    Johannes van den Bosch was zo’n negentiende-eeuws heerschap dat wist wat goed was voor het vaderland en de gekoloniseerde mensheid. Hij was de man achter de armenkolonie Veenhuizen, oprichter van de Maatschappij van Weldadigheid en betrokken bij de invoering van het Cultuurstelsel in ‘Ons Indië’. Hij was een volksverheffer in hart en nieren, maar was hij nou een paternalistisch betweter of oervader van de moderne verzorgingsstaat?Angelie Sens schreef De Kolonieman: Johannes van den Bosch (1780-1...more

  • Nederland verpreutst

    Sep 22 2019

    Wij worden steeds preutser. Zo signaleerden deze week columnist Max Pam in De Volkskrant en trendwatchers in De Telegraaf. Topless zonnebaden, je baby borstvoeding geven in het openbaar en zelfs naakt in de sauna: het wordt steeds ongebruikelijker. Maar waar komt deze nieuwe zedelijkheid vandaan, en wordt Nederland ook echt preutser? Is Nederland de jaren zestig en zeventig vergeten en keert het weer terug naar de moraal van de jaren vijftig?Te gast is hoogleraar cultuurgeschiedenis Inger Leeman...more

  • Maffialessen voor de polder

    Sep 22 2019

    'Italiaanse toestanden in de polder,' en de vraag, 'gaan wij Italië achterna?' Deze reacties waren afgelopen week veelvuldig te horen na de brutale moord op de advocaat van de kroongetuige in het zogeheten Marengo-proces tegen de Mocromaffia-baas Ridouan T. Laat de niets ontziende misdaad hier en de bestrijding ervan zich vergelijken met de Italiaanse maffia? En zijn er lessen voor Nederland uit te trekken? Te gast is emeritus hoogleraar strafrecht en criminologie aan de universiteit van Leuven ...more

  • Het Spoor Terug: De Grote Suriname-tentoonstelling

    Sep 22 2019

    Ondanks de etnische verdeeldheid, is Suriname één grote familie. Zo wordt de geschiedenis van de voormalige kolonie gepresenteerd in de Grote Suriname- tentoonstelling. Het verhaal van het land wordt in deze tentoonstelling verteld door de inwoners zelf. De expositie is van 5 oktober 2019 tot 2 februari 2020 in de Nieuwe Kerk in Amsterdam te zien.In Het Spoor Terug reist Michal Citroen naar Suriname en spreekt ze met Stanley Raghoebarsing, schrijver van de Hindoestaanse familiekroniek Uit de kle...more

  • Gabri van Tussenbroeks boek: IJzeren ambitie

    Sep 22 2019

    Waar nu het lelijkste gebouw van Amsterdam staat, de Nederlandse Bank, stond ooit het zogeheten Paleis voor Volksvlijt. Een Nederlandse variant op het Crystal Palace uit Londen, wat een pronkstuk was voor de Wereldtentoonstelling uit 1851. Het Volksvlijtpaleis stamt uit 1859 en stond symbool voor de periode van modernisering die in Nederland in aantocht was.Historicus Gabri van Tussenbroek schreef IJzeren ambitie - Het Paleis voor Volksvlijt en de opkomst van de Nederlandse Industrie. De auteur ...more

  • Fik Meijers boek: Schoonheid voor het oprapen

    Sep 22 2019

    Bij het roven van kunst denken we al gauw aan schilderijen en kunststukken die de nazi’s stalen uit de bezette landen. Dat kunstroof al zo oud is als het Romeinse Rijk is minder bekend. Zo roofden de Romeinen van de Grieken, en nam later Napoleon alle klassieke kunst die los en vast zat mee uit voormalige Hellenistische wereldrijken.Classicus Fik Meijer stortte zich op de klassieke en latere kunstroof en schreef Schoonheid voor het oprapen – Romeinse kunstjagers & hun navolgers. De auteur is te ...more

  • Duiven als spion te werk

    Sep 22 2019

    Deze week openbaarde de CIA documenten waarin bekend wordt gemaakt hoe tijdens de Koude Oorlog duiven tot spionnen werden opgeleid. Zijn duiven als spionnen alleen een fenomeen uit de Koude Oorlog? Om ons daar alles over te vertellen is Gerbrand Kip te gast, mede-auteur van het boek 'Hellehonden en ander dierenleed 1914-1945' over dieren tijdens de Tweede Wereldoorlog.

  • Dirk-Jan Verdonk over de geschiedenis van het vegetarisme

    Sep 22 2019

    Nederland kent steeds meer vegetariërs en veganisten, maar ook flexitariërs en flexanisten. Nog even en de carnivoor is een uitstervende mensensoort.Maar toen het vegetarisme zich eind negentiende eeuw in ons land aandiende was het vooral een hobby van een marginale geestelijke elite. Zo blijkt uit Dierloos - Een geschiedenis van vegetariërs en veganisten in Nederland, geschreven door Dirk-Jan Verdonk. De auteur is te gast.

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Sep 22 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Salafisme

    Sep 15 2019

    Ze zouden ongelovigen moeten haten en iemand zalige kerst wensen zou een een ergere wandaad zijn dan een moordenaar groeten. In Nederland zou sprake zijn van serieuze salafistische indoctrinatie van kinderen. Dit gebeurt grotendeels buiten het reguliere onderwijs om, en vindt, zo blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur en NRC, vooral plaats op eigen instellingen, in zogeheten salafistische avond- en zaterdagscholen. Maar wat is eigenlijk de ideologie van het salafisme? En door wie of wat wordt het sa...more

  • Ongehuwde moeders gedwongen tot afstaan kind

    Sep 15 2019

    De nonnen wilden haar blinddoeken tijdens de bevalling zodat ze zich niet aan haar kindje zou hechten. Ze was een ongehuwde moeder, het was 1967 en ze moest haar kind afstaan. En dat alles met medewerking van de kinderbescherming en de Nederlandse overheid.Nu, ruim een halve eeuw later, wil Trudy Scheele-Gertsen, inmiddels 73 jaar oud, de Nederlandse staat een proces aandoen. Maar hoeveel meisjes en vrouwen overkwam hetzelfde als haar? Evelien Walhout, medeauteur van een rapport over ongehuwde m...more

  • Nooit meer Gouden Eeuw

    Sep 15 2019

    De term Gouden Eeuw is niet meer van deze tijd, vindt het Amsterdam Museum. Het doet geen recht aan alle onzichtbare mensen uit die eeuw in Amsterdam en omstreken. Evenmin doet het recht aan alle gekleurde en zwarte mensen die indertijd gedwongen mee moesten werken aan onze bloeitijd, waarin Holland in het misverstand leefde dat het de beste plek op aarde was. Het museum gebruikt daarom voortaan de term de zeventiende eeuw. Een wijs en historisch besluit? Historici Maarten Prak en Suze Zijlstra ...more

  • Nieuwe beelden van Aletta Jacobs

    Sep 15 2019

    Er was tot nog toe alleen een Berlijnse filmopname bekend van Aletta Jacobs. Maar onlangs werd een tweede bewegend beeld van de Nederlandse pionier van het feminisme gevonden. Historicus Mark Bergsma ontdekte dit beeld tijdens onderzoek voor de tentoonstelling De straat op! over 100 jaar vrouwenkiesrecht en activisme. De historicus komt praten over het moment dat hij zich afvroeg: 'Dat kleine vrouwtje in beeld, is dat niet Aletta Jacobs?'

  • Juwelen van de Tsaar

    Sep 15 2019

    Russische tsarina’s hielden van juwelen. Of het nou Anna of Elisabeth was, of Catharina de Grote, ze waren behangen met juwelen. Ook de tsaren waren niet vies van overdaad en opsmuk om zichzelf hoogwaardig op te tuigen. De Hermitage in Amsterdam bezit een aantal van deze pronkstukken.Deze maand opent het museum een expositie van deze juwelencollectie. Conservator van het museum, Birgit Boelens is te gast.

  • Het Spoor Terug: 100 jaar radio, deel 2

    Sep 15 2019

    Op 6 november 1919 begon de allereerste Nederlandse radio-uitzending. De radio is dus bijna honderd jaar. Maar wie stonden aan de wieg ervan? Wie waren de pioniers, welke uitvindingen deden ze en wat werd uitgezonden?Michal Citroen en Jan Westerhof maakten twee documentaires over een eeuw radio. Zondag wordt het tweede deel uitgezonden over de invloed van Philips op het nieuwe massamedium.

  • Wim Statius Muller: de Antilliaanse Chopin

    Sep 08 2019

    Op zondag 1 september overleed Caribische componist Wim Statius Muller, ook wel bekend als de Antilliaanse Chopin. Naast componist en pianist werkte hij ook in Den Haag en Brussel, en stond hij aan de wieg van de Veiligheidsdienst Nederlandse Antillen. Jan Brokken schreef Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin.

  • Simone van Saarloos over het witte geheugen

    Sep 08 2019

    Nederland wilde heel lang niet herinnerd worden aan de slavernij. Tegelijkertijd hielden we figuren zoals Jan Pieterszoon Coen en Piet Hein als helden in ere. Wat onthouden we en wat vergeten we liever? Die vraag beantwoordt filosofe Simone van Saarloos in haar boek Herdenken herdacht.De auteur is te gast in onze aflevering.

  • Onrust in West-Papoea

    Sep 08 2019

    Het is al meer dan twee weken onrustig in West-Papoea. Aanleiding voor het uitbreken van de rellen was de arrestatie van een aantal Papoea-studenten op Java. De rellen duren voort en hebben zich inmiddels ontwikkeld tot een volksprotest tegen de achterstelling en discriminatie van Westelijk Nieuw-Guinea door de centrale overheid in Indonesië. Historica en Papoea-kenner Nancy Jouwe is te gast.

  • Koen Vossen over 'Wilders gewogen'

    Sep 08 2019

    Deze week is Wilders weer in het nieuws. Zijn ‘minder-Marokkanen-proces’ zou onrechtmatig zijn vanwege bemoeienis van minister Opstelten die het Openbaar Ministerie zou hebben gepusht om tot vervolging over te gaan.Wilders is na 15 jaar politieke aanwezigheid nog steeds beeldbepalend in de vaderlandse politieke zandbak. Zo schijnt het ten minste, al lijkt zijn hoofdrol met de komst van Baudet uitgespeeld. De historici Gerrit Voerman en Koen Vossen evalueerden zijn optreden in Wilders gewogen – 1...more

  • Het Spoor Terug: 100 jaar radio

    Sep 08 2019

    Op 6 november 1919 begon de allereerste Nederlandse radio-uitzending. De radio is dus bijna honderd jaar. Maar wie stonden aan de wieg ervan? Wie waren de pioniers, welke uitvindingen deden ze en wat werd uitgezonden?Michal Citroen en Jan Westerhof maakten twee documentaires over een eeuw radio. Zondag wordt het eerste deel uitgezonden over de invloed van de Eerste Wereldoorlog en het werk van Idzerda

  • Exotische invasie rivierkreeft

    Sep 08 2019

    De Amerikaanse rivierkreeft veroorzaakt problemen. De 'invasieve exoot' zorgt voor oeververzakkingen en verziekt de waterkwaliteit. En toch hebben we het aan onszelf te danken. Want de mens heeft de Amerikaanse rivierkreeft hier zelf geïntroduceerd, ter vervanging van de uitgestorven Europese variant. Het is niet voor het eerst, dat een menselijk slimmigheidje onvoorzien tot grote natuurlijke moeilijkheden leidt.Erno Eskens, filosoof en auteur van Een beestachtige geschiedenis van de filosofie i...more

  • De 'ongeschreven' Britse grondwet

    Sep 08 2019

    Het is hommeles in het Britse parlement. Sommige Britse politici denken dat de oorsprong van deze crisis herleid kan worden naar het gebrek aan een geschreven grondwet. Waarom ze dat denken en of dat ook echt zo is bespreken we met Wim Voermans, schrijver van het boek Het verhaal van de grondwet en hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de universiteit Leiden.

  • De column van Micha Wertheim

    Sep 08 2019

    De column van Micha Wertheim

  • Nieuwe hoofdstad Indonesië

    Sep 01 2019

    Deze week werd aangekondigd dat Indonesië zijn hoofdstad gaat verplaatsen van Java naar Oost-Kalimantan op het eiland Borneo. Op deze plek gaat een volledig nieuwe stad gebouwd worden, waarvan de naam nog onbekend is. Waarom en hoe deze grote verhuizing gaat plaatsvinden en of er historische voorbeelden zijn die ons iets kunnen vertellen over de kansen en valkuilen van het hoofdstedelijke Indonesische experiment, bespreken we met journalist en urbanist Tracy Metz.

  • Mythische Amazone in brand

    Sep 01 2019

    “Ons huis staat in brand”, twitterde de Franse president Macron afgelopen week, over de hevige bosbranden die het Amazonegebied momenteel teisteren. Hij gaf daarmee uiting aan een wereldwijd gevoel van onrust en paniek. Logisch, alleen al omdat de bosbranden de effecten van klimaatverandering ook wereldwijd zullen verergeren. Maar ook de symbolische waarde van de Amazone als oernatuur speelt een rol. Gaat met de bosbranden niet alleen de natuur, maar ook een eeuwenoud natuurbeeld in rook op?Te g...more

  • Het Spoor Terug: Het begin van de bevrijding

    Sep 01 2019

    In september 1944, 75 jaar geleden, wordt Eijsden als eerste Nederlandse gemeente door de Amerikanen bevrijd. Direct daarna wordt Maastricht bevrijd als eerste stad. In ‘Het Spoor Terug’ wordt een verslag van gebeurtenissen van ooggetuigen die 25 jaar geleden zijn opgetekend naar aanleiding van de 50e verjaardag van de bevrijding verteld.

  • Het oorlogsdagboek van Riet Hoogland

    Sep 01 2019

    Riet Hoogland werd op 21-jarige leeftijd opgesloten in de Duitse gevangenis 'Het Oranjehotel' in Scheveningen. Zes maanden zat ze er vast. Al deze tijd hield ze een dagboek bij, dat ze op slinkse wijze geheim wist te houden. Documentairemakers Jan Pieter Tuinstra en Foeke de Koe kwamen haar dagboek tegen en maakten daar een documentaire over, die op donderdag 5 september uitgezonden wordt op NPO 2. De makers zijn te gast.

  • Feministe Etta Palm

    Sep 01 2019

    Etta Palm d’Aelders was een Nederlands feministe, courtisane en spionne. Tijdens de Franse Revolutie kreeg ze bekendheid als voorvechtster van de rechten van de vrouw.Etta Palm is ook het onderwerp van de masterscriptie van de jonge historica Samantha Sint Nicolaas die met haar studie de Johanna Naberprijs 2019 won voor vrouwen- en genderstudies. De prijswinnares komt praten over Nederlands’ beroemdste en beruchtste achttiende-eeuwse feministe.

  • Een verwoest paleis aan de Schelde

    Sep 01 2019

    Dit weekend wordt de Slag bij de Schelde uit 1944 grootscheeps herdacht. De slag opende voor de geallieerden de toegang tot de haven van Antwerpen en bracht de bevrijding van West Europa boven de Schelde dichtbij. De slag had ook een prijskaartje, want tijdens de geallieerde bombardementen op Duitse stellingen liep het gebied rondom Antwerpen blijvende schade op. Zo sneuvelde bijvoorbeeld het ‘suikerpaleis’ van de familie Van Hattum in het Zeeuwse Ellewoutsdijk.Anna van Suchtelen, te gast in onz...more

  • De nieuwe geschiedenisserie van Hans Goedkoop

    Sep 01 2019

    Er was ontsteltenis en opwinding toen de zwarte revue-artieste Josephine Baker – bekend van haar geruchtmakende dans in bananenrokje – in 1928 Volendam bezocht. Als gevolg werd de klompendans opnieuw van stal gehaald om jeugd en volk te behoeden voor verwildering tegen deze wulpse dans. Deze ‘danswoede’ is één van de onderwerpen uit de nieuwe televisieserie ‘Een bezeten wereld’ over de jaren twintig en dertig die vanaf zaterdag wordt uitgezonden. Een tijd waarin Nederland, volgens presentator Ha...more

  • De column van John Jansen van Galen

    Sep 01 2019

    De column van John Jansen van Galen

  • Het Spoor Terug, de-moord-brand-buurt

    Aug 25 2019

    Amsterdam veryupt. De stad groeit met 10.000 inwoners per jaar en is vooral in trek bij jonge witte hoogopgeleiden. Ze trekken de oude arbeidersbuurten in. Daar is niet iedereen blij met hun komst. Radiomaker Maartje Duin kocht een huis in de Spaarndammerbuurt, van oudsher de bakermat van de sociale woningbouw. Ze zoekt haar buren op en doet een poging tot verzoening. (een herhaling uit Radio Doc van 17 april 2016)

  • De Vakantieman, Sovjet-ufo in Bulgarije

    Aug 25 2019

    Vakantieman (m/v) deze week en mediëvist Janna Coomans neemt ons mee naar Buzludha in Bulgarije. Ze houdt een pleidooi voor de ongehoorzame toerist, met als voorbeeld een Sovjet-ufo.

  • Cinema OVT: The Dark Knight

    Aug 25 2019

    Het heeft er alle schijn van dat de beste Batman-film ooit verwijst naar de meest schokkende terroristische aanslag in het Westen, naar nine eleven, naar de aanval op het World Trade Center in 2001. Want de stad van Batman, Gotham, dreigt op het eind van de film ten onder te gaan door toedoen van het kwaad dat uit haat en afgunst paniek zaait en chaos oogst. De verpersoonlijking van dat kwaad is niemand minder dan De Joker, een volslagen onberekenbare zelfbenoemde vijand van geluk en vooruitgang...more

  • Archeologisch erfoed Syrie

    Aug 25 2019

    Journalist Joost Vermeulen is net terug uit Syrie om, samen met kunstenaar Theo de Feijter, de schade aan het archeologische erfgoed te bekijken. Hoe staat de antieke oase-stad Palmyra er bijvoorbeeld bij? Dit weekend verschenen er 2 grote stukken in Archeologie Magazine en het Geschiedenis Magazine.

  • Het Spoor Terug, Altijd Oorlog

    Aug 18 2019

    “Wat je ook doet, val nooit Afghanistan binnen”, deze wijze woorden werden in 1963 gesproken door de Britse Prime Minister Harold Wilson.Niet snel daarna, is die wijsheid al weer verloren gegaan. Want sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw wordt het land constant geteisterd door oorlogsgeweld.De Vlaamse radiomaakster Hadewijch Vanhaverbeke zocht uit hoe het zover heeft kunnen komen met Afghanistan en in hoeverre het westen daar een rol in speelde.

  • De Vakantieman, geboortegrond Portugese dictator Salazar

    Aug 18 2019

    Vakantieman (m/v) is schrijfster Lieke Noorman. Ze neemt ons mee naar Santa Comba Dão in Portugal, de geboortegrond van dictator Salazar. Daar is een hoofd verdwenen.

  • Cinema OVT: Some like it hot

    Aug 18 2019

    Een film waarin travestie voorkomt en waarin toespelingen op homoseksualiteit worden gemaakt. Kon dat in het Amerika van eind jaren vijftig? Het kon. Zo bleek in de film Some like it hot van Billy Wilder uit 1959, waar vooraf wel wat morele bedenkingen tegen bestonden in Hollywood. Het verhaal is simpel: twee mannelijke muzikanten -- Jack Lemon en Tony Curtis -- verkleden zich als vrouw om in dienst te treden van een damesorkest, mede ook omdat ze op de vlucht zijn voor een gangsterbende. Het ge...more

  • Actuele opening

    Aug 18 2019

    'De Rozendoorn', een van de bekendste Middeleeuwse erotische gedichten, blijkt veel ouder dan gedacht. Een recent gevonden fragment dateert het gedicht rond 1300 in plaats van 1500. In de Rozendoorn gaat een vrouw de discussie aan met haar vulva. Hoogleraar Middelnederlandse letterkunde Remco Sleiderink van de Universiteit Antwerpen is te gast over het gedicht en de vondst.

  • Het Spoor Terug, De beul van Banda

    Aug 11 2019

    In 1931schreef J. Slauerhoff een toneelstuk waarin de VOC gouverneur Jan Pieterszoon Coen als een moordzuchtige despoot werd afgeschilderd. Een opvoering van dit stuk maakte de schrijver, die in 1936 overleed, niet meer mee. De ene na de andere voorstelling van het stuk werd verboden. Het duurde uiteindelijk tot1961 voor er een voorstelling doorging. Waarom? Welke gevoelige snaar had Slauerhoff geraakt bij de bestuurders?Luister naar De beul van Banda, gemaakt door Tom Roduin:

  • De Vakantieman,vliegtuigaanbidding in Vanuatu

    Aug 11 2019

    In deVakantieman (m/v) neemt politicoloog Wouter Veenendaal ons mee naar het eiland Tanna in Vanuatu. Op Tanna vind je namelijk Cargo Cults, relatief nieuwe religies die technologie vereren.

  • Cinema OVT: One flew over the cuckoo's nest

    Aug 11 2019

    Het was in de tijd van de anti-psychiatrie dat de film furore maakte. Want One flew over the cuckoo’s nest bewees hoe verdorven en anti-humaan het klassieke psychiatrische instellingswezen zou zijn. Patiënten in een inrichting waren geen mensen, maar onderdrukten in een soort concentratiekamp dat ten onrechte de naam kliniek droeg. Dat ongeveer was het gevoel in de jaren zeventig.En dat is ook het thema dat het verhaal dat de film uit 1975 draagt. Een patiënt -- Jack Nicholson -- die zich als ge...more

  • 250e geboortedag Napoleon

    Aug 11 2019

    15 augustus is de 250e geboortedag van Napoleon. Het is dus 250 jaar geleden dat hij op het eiland Corsica ter wereld kwam. En als echte Corsicaan was hij meer met het eiland en met zijn familie begaan, dan met Frankrijk. Zijn eerste levensdoel was: de macht op Corsica en onafhankelijkheid van Frankrijk. Toen dat mislukte, en zijn familie van het eiland verjaagd werd, heeft hij, teleurgesteld, dan maar voor Frankrijk gekozen. Keizer van Frankrijk is dus altijd zijn tweede keuze gebleven, hij ble...more

  • Rijksdagbrand niet aangestoken door Van der Lubbe?

    Aug 04 2019

    Rijksdagbrand niet aangestoken door Van der Lubbe?In Duitsland werd deze week het nieuws naar buiten gebracht dat Marinus van der Lubbe de Rijksdag niet in brand heeft gestoken. Dat zou blijken uit een verklaring opgesteld in 1955 doorvoormalig SA-man Hans Martin Lennings, die nu boven water is gekomen. Van der Lubbe biograaf Martin Schouten becommentarieerd de vondst.

  • Het Spoor Terug, Schimmenspel

    Aug 04 2019

    Filmregiseur Frans Weisz kent u wellicht van films als De Inbreker of Charlotte, of van de verfilming van Bij nader inzien.De vader van Frans, Geza Weisz, was in Berlijn een komisch acteur.In 1933 vluchtte hij naar Nederland, waar vijf jaar later Frans geboren werd.Na een hectisch bestaan als filmacteur en fotograaf, moest Geza tijdens de tweede wereldoorlog onderduiken, vanwege de Jodenvervolging.Samen met Tom Rooduijn, ging Frans Weisz op een zoektocht naar het levensverhaal van zijn vader Gez...more

  • De Vakantieman, een kunstmuseum in Oezbekistan

    Aug 04 2019

    Vakantieman (m/v) en Ruslandkenner Sjeng Scheijen neemt ons mee naar een kunstmuseum midden in de woestijn in Nukuz in Oezbekistan. Daar vind je een waanzinnig grote collectie avant-gardekunst.

  • Cinema OVT: Godzilla (1954)

    Aug 04 2019

    The King of the Monsters wordt dit jaar 65, en dus is Godzilla weer terug in de bioscoop. Ditmaal in een eco-apocalyptische toonzetting. Op z’n Amerikaans. Ooit, in 1954, begon het reptielachtige ondier zijn loopbaan op z’n Japans. En dat was allesbehalve toeval. Godzilla zou namelijk uit de diepte van de oceaan tot leven zijn gewekt door atoomproeven in de Pacific. En als men ergens wist wat atoomkracht voor een kwaad kon aanrichten dan was het wel in het naoorlogse Japan dat in Hiroshima en Na...more

  • Wanhoop onder de Esperantisten?

    Jul 28 2019

    De Esperanto-beweging kampt met financiële problemen, zo schreef Trouw deze week. Mogelijk moet het hoofdkantoor van de wereldwijde Esperantostichting in Rotterdam worden verkocht. Is het een teken dat de droom van Ludvik Lejzer Zamenhof, die Esperantobedacht ter bevordering van de wereldvrede, na een eeuw toch uitdooft?Te gast is de jonge Esperantist Marc Konijnenberg, die als vrijwilliger Esperanto onderwees in de Poolse geboortestad van Zamenhof.

  • Het Spoor Terug, Huisvrouw op de prairie

    Jul 28 2019

    Over de ontdekking van een bijzonder dagboek: van een huisvrouw die maandenlang tussen de Indianen leefde.In het jaar 1911 verbleef hoogleraar C.C. Uhlenbeck drie maanden onder de Blackfeet indianen bij Montana. Terwijl hij de taal van de Zwartvoetindianen bestudeerde, hield zijn vrouw Willy een gedetailleerd dagboek bij van hun belevenissen op de prairie. Onderzoeker Mary Molenaar (de dame op de foto) ontdekte het dagboek bijna honderd jaar later in het archief van een Canadees museum en wist d...more

  • De Vakantieman, tipt middeleeuws Egmond-Binnen

    Jul 28 2019

    Deze week tipt onze vakantieman (m/v) Egmond-Binnen. Docent middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit Leiden Thijs Porck weet namelijk dat daar fascinerende sporen van de middeleeuwse geschiedenis te vinden zijn. In de10e-eeuwse abdij, in een indrukwekkend archief, én in biologisch speciaalbier dat gebrouwen wordt met heilig water.

  • Cinema OVT: Het evangelie volgens Matteus

    Jul 28 2019

    Zo kenden we Jezus nog niet: als revolutionair, die zoals revolutionairen nu eenmaal eigen is, zichzelf heel graag hoorde preken en praten. Totdat Pier Paolo Pasolini in 1964 zijn Il Vangelo Secondo Matteo maakte. Jezus heiligheid is daarin niet van de hemel, maar van de aarde, precies zoals het passend zou blijken in de jaren zestig, waarin de verlosser in hetzelfde rijtje terecht kwam als Che Guevara en andere mensheid bevrijders.Jezus wordt in de zwart wit-film gespeeld door een economiestude...more

  • Het Spoor Terug, De Watermeesters

    Jul 21 2019

    De waterschappen. Die staan voor bioplastic uit mensenpoep en hypermoderne dijken, maar ook voor de aloude muskusrattenvanger en peilbeheerders die al honderden jaar de waterhoogte regelen op ons vlakke land. De waterschappen zijn ouder dan provincies, gemeentes en landbestuur, komen uit de middeleeuwen toen er nog nauwelijks overheid was. Op 20 maart konden we er weer op stemmen. Maar veel te kiezen was er niet. Een stem voor de waterschappen is vooral van ritueel belang, want Nederland is een ...more

  • Eerste Europeaan arriveerde 210 duizend jaar geleden

    Jul 21 2019

    Dat de geschiedenis van de homo sapiens in Afrika begon, dat is zeker. Maar wanneer waagde de eerste mens de oversteek naar Europa? Tot voor kort dacht men dat dat 45.000 jaar geleden gebeurde. Maar volgens de Griekse paleoantropoloog Katerina Harvati vond die oversteek al veel eerder plaats: zij ontdekte een mensenschedel uit een Griekse grot die maar liefst 210.000 jaar oud was. Tijd om de Europese geschiedenis te herschrijven?

  • De Vakantieman, tipt oerbos in Polen

    Jul 21 2019

    Deze week tipt onze vakantieman (m/v) het oerbos in Polen als reisbestemming. De Pools-Nederlandse Dore van Duivenboden, historica en journalist, kwam er zelf voor het eerst toen ze de serie Moja Polska maakte voor de VPRO.

  • Cinema OVT: The Great Dictator

    Jul 21 2019

    Natuurlijk hielp satire niet, weten wij achteraf, en Chaplin zelf zei nadien dat hij de film nooit gemaakt zou hebben als hij had geweten hoe verschrikkelijk Hitler was. Desondanks is The Great Dictator een monument: voor de humaniteit en tegen totalitaire megalomanie. De film vertelt het verhaal van een eenvoudige joodse kapper en van de dictator Adenoid Hynkel, in wie het onmogelijk is Hitler niet te herkennen. Hynkel is een geval. Hij spreekt een raar soort brabbel-Duits, maakt hysterische gr...more

  • Het Spoor Terug: Een jurk voor Hannah

    Jul 14 2019

    Hannah is 26, een millenial. Ze groeide op in Nederland en Schotland, haar vrienden komen uit verschillende landen, ze is politiek bewust, ze is feminist, ze heeft een druk leven. Dus, toen Hannah een aanzoek kreeg van haar Amerikaans/Britse vriend om te gaan trouwen, begon ze zich allerlei vragen te stellen. Kan dat wel, trouwen? Hoe moet dat dan? Wat vindt mijn nog ongetrouwde vriendenkring daarvan? Hoe kan je zoiets traditioneels doen zonder je idealen van gelijkheid, zelfstandigheid en eigen...more

  • De Vakantieman, Zaventem in Belgie

    Jul 14 2019

    In de lokale kerk van het kleine dorpje Zaventem (vooral bekend van het nabijgelegen vliegveld) bevindt zich een van de topstukken van de Barok, een schilderij van Sint Maarten, geschilderd door Antoon van Dyck. Te gast Jonas Roelens, gastprofessor kunstgeschiedenis aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Gent

  • Cinema OVT: Boyz n the Hood

    Jul 14 2019

    De film beleefde zijn wereldpremière negen maanden voor de rassenrellen in Los Angeles naar aanleiding van de mishandeling van de zwarte taxichauffeur Rodney King door blanke politieagenten. Het was alsof de actualiteit in 1992 het thema van de film Boyz n the Hood pijnlijk bevestigde. Diep ingesleten racisme aan de witte kant van de samenleving en fundamenteel geweld in de grootstedelijke getto’s. Er was geen ontkomen aan. In de werkelijkheid niet en in het verhaal van de film niet.Een jonge zw...more

  • 100 jaar Vrije School

    Jul 14 2019

    Het is de school van de bewegingskunst der euritmie en van de kleurenleer. De school waar kinderen manden leren vlechten, en de school waar de dag begint met een spreuk of een lied. We hebben het over de Vrije School. Die school, opgericht door de oervader der antroposofie Rudolf Steiner, bestaat dit jaar 100 jaar en is populairder dan ooit. Te gast over oorsprong en ontwikkeling van de Vrije School is Jan Dirk Imelman, emeritus hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit Groningen. Hij schreef in...more

  • Het Spoor Terug, Tempo Doeloe, een knellende omhelzing

    Jul 07 2019

    Tempo Doeloe betekent letterlijk ‘de tijd van vroeger’ in Nederlands-Indie. Maar het is vooral de geheimzinnige plek 'waar je herinneringen leven aan een niet meer bestaand land in een niet meer bestaande tijd'. Die hoef je zelfs niet te hebben meegemaakt, want tempo doeloe lift mee door de generaties heen. Freriks (geboren in 1954 te Djakarta) wil die bijzondere nostalgie vieren en loskoppelen van de Nederlandse koloniale misdaden. Maar kan dat wel? Radiomaker Marten Minkema spreekt Kester Frer...more

  • Doorbraak in Italiaans verdwijningsmysterie?

    Jul 07 2019

    Een van de meest tot de verbeelding sprekende vermissings zaken uitde Italiaanse geschiedenis wordt wellicht komende donderdag opgelost, als twee graven op een kerkhof aan de voet van de St Pieter, op last van het Vaticaan, worden geopend. Het gaat om de zaak van Emanuela Orlandi, die in 1983, op 15jarige leeftijd verdween, en waarover sindsdien talloze verhalen en complottheorieën de ronde doen. Vaticaanwatcher van het dagblad Trouw, Stijn Fens is tegast.

  • De Vakantieman, Abruzzo in Italie

    Jul 07 2019

    De Vakantieman van deze week is classica Willemijn van Dijk, die eerder dit jaar bij ons te gast was met haar historische roman Het wit en het purper. Een roman die zich afspeelt aan het hof van keizer Claudius. Eerder schreef Willemijn van Dijk ook De opvolger, een biografie van Tiberius, en twee historische zeer verantwoorde reisgidsen: Puglia en Via Roma.Haar vakantietip brengt ons deze week naar de Italiaanse streek Abruzzo naar een niet meer bestaand meer.

  • Cinema OVT: Lawrence of Arabia

    Jul 07 2019

    Hij lijdt aan een zwaar Messiascomplex. Zijn zelfgestelde opdracht: de Arabieren in het Midden Oosten bevrijden van het Turkse-Osmaanse juk. Want dat de baardige en barbaarse bedoeïenen dat zelf kunnen is ondenkbaar. We hebben het over Lawrence of Arabia, de ooit werkelijk bestaande Engelse officier die in de gelijknamige film mythische proporties krijgt. In de zomerserie 'Cinema OVT, over filmklassiekers die het verschil maakten’ deze week: Lawrence of Arabia. Deze film werd in 1962 opgenomen i...more

  • Waardevol afval, Brons

    Jun 30 2019

    “Gooi maar weg, het is te duur.” Archeoloog David Fontijn deed jarenlang onderzoek naar overblijfselen uit de bronstijd. Hij verbaasde zich over het feit dat destijds de meest waardevolle spullen werden weggegooid. Archeologe en jeugdboekenschrijfster Linda Dielemans verwerkte de gegevens uit dat onderzoek in haar nieuwste boek 'Brons' en is te gast.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Jun 30 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken, met ditmaal: 'De onzichtbare keizer' van Mark Braude'Synodestad' van Fred van Lieburg'Het virus van de betrokkenheid. Het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis 1935-1989' van Huub Sanders'De prijs van het paradijs. De invloed van zelfmoordterroristen' van Iain Overton

  • Het Spoor Terug: Lichtschepen

    Jun 30 2019

    25 jaar geleden werd het laatste Nederlandse lichtschip, de Noord-Hinder van haar positie bij de Noord Hinder bank, naar Rotterdam gesleept. Daarmee kwam een einde aan het melancholieke bestaan van de Nederlandse lichtschepen: vaartuigen met een vuurtoren midscheeps, die gedoemd waren altijd voor anker te liggen. Vijf opvarenden kijken terug in deze documentaire gemaakt door Mathijs Deen.

  • Economie van de slavernij

    Jun 30 2019

    De opbrengst van de slavernij was enorm. Eindelijk zijn er harde cijfers. Deze week is het eindrapport gepubliceerd van een vijf jaar durend onderzoek naar het belang van de van de Atlantische slavernij voor de Nederlandse economie. Die blijkt groot geweest te zijn, vergelijkbaar met die van de haven van Rotterdam tegenwoordig. Onderzoekers Pepijn Brandon en Ulbe Bosma zijn te gast.

  • De Nederlandse identiteit

    Jun 30 2019

    “De Nederlandse identiteit bestaat”, althans, dat vinden we zelf. Zo blijkt uit “Denkend aan Nederland”, een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar wat Nederland voor de Nederlanders betekent. Willem Frijhoff schreef bij deze rapportage een essay over de Nederlandse identiteit in historisch perspectief en komt daarover vertellen.

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Jun 30 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Computerziektegeschiedenis

    Jun 30 2019

    Al vrij snel na het ontstaan van de PC ontstond er ook een vijand voor het nieuwe apparaat: het computervirus. Volgende week donderdag opent de tentoonstelling Malware, in Het Nieuwe Instituut. Een tentoonstelling over de geschiedenis en evolutie van dit virus aan de hand van de meest beruchte voorbeelden, van Trojaanse Paarden tot e-mailwormen. Samensteller Bas van de Poel vertelt erover.

  • Cannabismuseum

    Jun 30 2019

    Amsterdam heeft er weer een museum bij: het Cannabismuseum. Curator van het museum Thijs Roes geeft een beeld van de eeuwenlange geschiedenis van de plant, de teelt, het gebruik ervan en de strijd ertegen.

  • Tsaar of Stalin?

    Jun 23 2019

    Hij wilde het liefst violist worden, maar werd historicus. En niet zomaar een historicus, maar een schrijver van belangrijke en gedegen boeken over het Europa van de twintigste eeuw. Ondertussen speelde hij voor zijn plezier viool op een vroeg achttiende-eeuws instrument dat door vele handen is gegaan. De historicus ging op zoek naar de man achter zijn viool, de vioolbouwer die zijn instrument de prachtige warm klank gaf. Hij beschreef zijn tocht in ‘Een Italiaanse reis. Een zoektocht naar de he...more

  • Stonewall

    Jun 23 2019

    Aankomende week is het precies vijftig jaar geleden dat in New York de zogeheten Stonewall-rellen begonnen. Aanleiding voor de ludieke homodemonstraties was de inval van politieagenten in burger in de homobar The Stonewall Inn in New York. De Stonewall-rellen, met leuzen als ‘Gay Power’, vormden de belangrijkste inspiratiebron voor de gay-parades over de gehele wereld. Historica Anna Tijsseling komt praten over de erfenis van Stonewall.

  • 'Reparations' terug op de Amerikaanse politieke agenda

    Jun 23 2019

    '40 acres and a mule': dat was wat de Amerikaanse overheid na de burgeroorlog als tegemoetkoming had beloofd aan de vrijgemaakte slaven. De belofte werd nooit vervuld, maar het idee dat die zogeheten 'reparations' er alsnog moeten komen is onder Democratische politici weer populair. De afgelopen week werd erover gedebatteerd in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Hoe groot is de kans dat de reparations er toch nog zullen komen, en hoe zou een systeem van reparations er in de praktijk uit zi...more

  • Oorlog en vrouwenarbeid

    Jun 23 2019

    De Tweede Wereldoorlog bracht, behalve veel narigheid, ook een goed ding teweeg: de oorlog bevorderde de emancipatie van de vrouw. Amerika had haar fabrieksarbeidster Rosie the Riveter, maar ook in Nederland gingen vrouwen aan het werk. Ze vervingen de mannen die waren opgeroepen voor de verplichte ‘Arbeitseinsatz’ in Duitsland. Na de oorlog werd onder de leuze ‘gezinsherstel is volksherstel’ aan deze verworvenheid snel een eind gemaakt. Historica Alies Pegtel komt praten over de kortstondige do...more

  • Marc Jansen over Ruslands worsteling met het verleden

    Jun 23 2019

    Het Rusland van Vladimir Poetin zit met een zware erfenis. Twee wereldoorlogen, twee revoluties, een burgeroorlog, decennia van sociale experimenten en een jacht op 'vijanden van het volk' hebben in nog geen veertig jaar minstens vijftig miljoen mensen het leven gekost. De Rode Utopie is nooit werkelijkheid geworden, waardoor de Russen terug blijven vallen op het verleden. Maar op welk verleden? Dat van Stalin? Dat van de tsaar? Marc Jansen schreef ‘De toekomst die nooit kwam’, over het Russisch...more

  • Kousenband-Willem

    Jun 23 2019

    Koning Willem-Alexander is deze week geslagen als ridder in de oudste Britse ridderorde, de ‘Most Noble Order of the Garter’ oftewel de Orde van de Kousenband. Leden van deze ridderorde uit de veertiende eeuw worden sinds 1946 benoemd door het Britse kabinet. Maar waaraan verdient onze Willem het voorrecht om opgenomen te worden in deze voormalige hoofse orde, bezeten van hoge idealen? David Onnekink is te gast.

  • Het Spoor Terug: Een vreemde eend tussen de kippen

    Jun 23 2019

    Het Spoor Terug: Een vreemde eend tussen de kippen

  • Column Micha Wertheim

    Jun 23 2019

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • Westerbork

    Jun 16 2019

    Directeur Dirk Mulder stond aan de wieg van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork, dat van het voormalig doorgangskamp de herdenkingsplek maakte voor het lot van de joden in de Tweede Wereldoorlog. Nu hij, pensioengerechtigd, dertig jaar later afzwaait, krijgt hij doodsbedreigingen omdat hij de exclusiviteit van de tragische joodse historie zou ondermijnen. Westerbork en Mulder wilden namelijk deze week de Nacht voor de Vluchtelingen, de jaarlijkse solidariteitswandeltocht, laten starten vanui...more

  • Standbeeld voor Corry Tendeloo

    Jun 16 2019

    Ze was misschien wel de belangrijkste feministe in de Tweede Kamer: Corry Tendeloo, fractielid van de PvdA. Ze vocht tegen het ontslag van gehuwde vrouwen dat tot 1956 bestond, en dat dankzij haar werd afgeschaft. En ze verzette zich tegen de zogeheten bij wet vastgelegde handelingsonbekwaamheid van de gehuwde vrouw. Ook die sneuvelde door haar toedoen. Hoogste tijd dus voor een standbeeld vindt Vogue-columniste en historica Madeleijn van den Nieuwenhuizen. Ze is samen met Hedy d’Ancona te gast....more

  • Netflix-serie over verkrachtingsdrama

    Jun 16 2019

    Het veroorzaakte grote opschudding in 1989. Een witte jonge vrouw werd tijdens het joggen in Central Park op gruwelijke wijze verkracht en voor dood achtergelaten. Voor de brute misdaad werden vier zwarte jongens en een gekleurde jongen ten onrechte veroordeeld. Over het drama is nu op Netflix de serie ‘When They See Us’ te zien, die veel debat en discussie teweeg brengt in de Verenigde Staten. Amerikaniste Marka Valenta komt praten over de serie en de ophef.

  • Hongkong en China

    Jun 16 2019

    Ruim een miljoen mensen protesteerden deze week tegen de omstreden uitleveringswet in Hongkong. De wet moet het mogelijk maken criminelen voortaan uit te leveren aan China en daar te laten berechten in plaats van in Hongkong. Het massale protest komt voort uit de angst dat Hongkong haar resten autonomie verliest aan China, waar het sinds 1997 met behoud van privileges bij hoort. Maar hoe zit het eigenlijk met Hongkong en China en hoelang nog behoudt het staatje binnen de reuzenstaat enige zelfbe...more

  • Het Spoor Terug: De fotograaf van Apocalypse Now

    Jun 16 2019

    De Nederlandse fotograaf Chas Gerretsen was erbij toen Francis Ford Coppola zijn klassieker ‘Apocalypse Now’ maakte. Coppola wilde namelijk een echte oorlogsfotograaf op zijn set. Als voorbeeld voor de gestoorde fotograaf uit het filmscript Dennis Hopper. En dat werd dus Chas Gerretsen. De fotograaf kijkt met documentairemaker Lejo Siepe terug op de film en zijn leven.

  • Hebdomada Papae

    Jun 16 2019

    Deze week kwam Radio Vaticana met een primeur: een nieuwsuitzending. De wekelijkse nieuwsshow krijgt de titel ‘Hebdomada Papae’ oftewel ‘De week van de paus’. Het initiatief van het Vaticaan is geen poging het deels ‘vergeten’ kerk-Latijn te redden, maar moet gezien worden in het kader van het levend houden van deze schone taal, aldus het Vaticaan. Het enige probleem is, hoe woorden te vinden die in de Romeinse tijd nog niet bestonden. Classicus Steve van Beek is te gast.

  • Dwangarbeidmeisjes van de Goede Herder

    Jun 16 2019

    Deze woensdag verscheen een rapport over geweld in de jeugdzorg van de Commissie De Winter. Een deel van dat rapport velde ook een oordeel over de zogeheten ‘meisjes van de Goede Herder’. De meisjes die werkten voor deze zustercongregatie verrichtten tussen 1860 en 1978 allerhande arbeid die wij nu zouden benoemen als dwangarbeid en wellicht als moderne slavernij. Meestal ging het om ongehuwd zwangere vrouwen, misbruikte meisjes, voormalige prostituees en weesmeisjes. Hoogleraar victimologie van...more

  • De column van Abdelkader Benali

    Jun 16 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Surinaamse familiegeschiedenis

    Jun 09 2019

    Hij was een arme ongeschoolde Hindoestaan, zij een arme katholieke Surinaamse vrouw. Ze trouwden in 1955 op z’n Hindoestaans. Welbeschouwd trouwden ze niet alleen met elkaar, maar ook met hun familie, hun tradities en religies. Een zoon uit het huwelijk, de Surinaamse voormalige politicus Stanley Raghoebarsing, tekende onder het pseudoniem K.R. Sing de geschiedenis van zijn vader en moeder op. In het boek ‘Uit de klei van Saramacca’ kijkt hij terug op zijn zowel Hindoestaanse als katholieke root...more

  • Papa was Priester

    Jun 09 2019

    Hij hield het heel lange geheim voor haar. En zij had heel lang een vermoeden dat er iets met hem was. Dat kon ze zien aan allerhande kleinigheden, als hij een reisgebedje opzei voor ze op stap gingen, of als zijn horloge even zegende voordat hij het weglegde. Hij was, kortom, een gewezen priester en zij is zijn dochter. Over zijn weg naar het priesterschap toe en zijn weg ervan af, schreef ze het boek ‘Mijn vader was priester’. Joep en Katja Kreukels zijn te gast.

  • Noerejev

    Jun 09 2019

    Er is een nieuwe documentaire over het leven van Rudolf Noerejev, één van de beroemdste balletdansers ter wereld die uitgroeide tot een icoon van de popcultuur van zijn tijd. De film bestrijkt de periode vanaf het begin van zijn carrière tot aan het moment dat hij vanuit de Sovjet-Unie overliep naar het westen. De documentaire portretteert niet alleen de danser maar geeft ook een tijdsbeeld waarin de Koude Oorlog op zijn hoogtepunt was, de periode waarin Rudolf Noerejev uitgroeide tot een cultur...more

  • Margo Minco's bewariërs

    Jun 09 2019

    Het is een bizar toeval. Afgelopen week bleek dat schrijfster Marga Minco dit jaar de P.C. Hooftprijs kreeg uitgereikt door de kleinzoon van een echtpaar dat in haar leven een uiterst pijnlijke rol heeft gespeeld. De ouders van Marga Minco hadden namelijk, voor ze door de nazi’s gedeporteerd zouden worden en in Sobibor vergast, hun spullen in bewaring gegeven bij de grootouders van de huidige bestuursvoorzitter van de P.C.Hooftprijs. Na de oorlog had Marga Minco de spullen tevergeefs bij hen pro...more

  • Het Spoor Terug: Voetbalvrouwen

    Jun 09 2019

    Op 11 juni speelt het Nederlands vrouwenelftal haar eerste wedstrijd op het WK in Frankrijk. Als Europees kampioen hebben de vrouwen de favorietenstatus en trekken volle stadions, maar dat is heel lang anders geweest. Nog tot 1971 waren KNVB-voetbalvelden voor vrouwen verboden terrein. Wat was er allemaal voor nodig om het huidige succes te bereiken? Wies Bakker vroeg het aan de voetbalheldinnen van toen en nu. Een herhaling uit 2017.

  • De column van John Jansen van Galen

    Jun 09 2019

    De column is deze week van John Jansen van Galen.

  • Babistan

    Jun 09 2019

    ‘Wegwezen Satan’ en ‘We willen niet in Babistan leven’, klonk het deze week op het Wenceslasplein in Praag. Tienduizenden demonstranten riepen premier Andrej Babis op om op te stappen, want de premier zou 17 miljoen euro aan Europees subsidiegeld hebben misbruikt voor eigen zaken. En dit is niet de eerste keer dat om Babis de sfeer van corruptie hangt. Wat is de achtergrond van de electorale macht van Babis en wat is er aan de hand met het land van de Fluwelen Revolutie, die in 1989 indruk maakt...more

  • 50 jaar Woodstock

    Jun 09 2019

    Woodstock is dit jaar een halve eeuw oud, en ons eigen Woodstock, Pinkpop, nadert die leeftijd ook. Hét moment om terug te blikken. Bij ons is cultuurfilosoof en schrijver Maarten Doorman, die in zijn boek De Romantische Orde een hoofdstuk over Woodstock schreef.

  • Tolkien

    Jun 02 2019

    Hij wordt wel de vader van de fantasy genoemd. Zowel Harry Potter als Game of Thrones zijn schatplichtig aan hem. We hebben het natuurlijk over J.R.R. Tolkien, de schrijver van de wereldberoemde trilogie ‘The Lord of the Rings’ en ‘The Hobbit’. Zijn leven is nu verfilmd, en het is een spannende film geworden over de broederschap van kostschooljongens en de ervaring als frontsoldaat in de Eerste Wereldoorlog. De film gaat volgende week donderdag in première en wordt besproken door Thijs Porck, do...more

  • Muziek museum in gevaar

    Jun 02 2019

    Deze week opent het Geelvinck Muziek Museum in Zutphen een expositie over oosterse betovering van westerse achttiende-eeuwse muziek. Daarbij moeten we bijvoorbeeld denken aan het zeer bekende wijsje Alla Turca van Mozart dat in het museum op een vroeg negentiende-eeuwse Weense fortepiano is te horen. Maar misschien is het wel de laatste tentoonstelling in het museum, want de armlastige gemeente Zutphen heeft het museum de wacht aangezegd. De Gemeente is bijna failliet en wil het museum niet lang...more

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Jun 02 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken, met ditmaal:'Onweer. Een kleine cultuurgeschiedenis 1752-1830' van Jan Wim Buisman'Bouwmeesters en zedenmeesters. Geschiedbeoefening in Nederland tussen 1830 en 1870' van Pieter Huistra'Adolf Hitler. Ondergang', het tweede deel van de Hitlerbiografie van Volker Ullrich‘De geheugenlozen. De herinnering als wapen tegen populisme’ van Geraldine Schwarz.

  • Het Spoor Terug: Mannen met baarden, over Ernest Hemingway

    Jun 02 2019

    Dit jaar is het 120 jaar geleden dat Ernest Hemingway werd geboren. Vandaar dat er een extra bijzondere editie van de Hemingway look-a-like contest in Florida plaatsvindt. Ieder jaar verzamelen 150 mannen zich in het zuidelijkste puntje van Florida om te strijden om de titel van best lijkende Hemingway. Laura Stek ging eerder naar Key West om te zien hoe de deelnemers zich met de schrijver identificeren, welk beeld ze van Hemingway hebben en hoe dat beeld gecreëerd is. Want Hemingway, zo blijkt ...more

  • D-Day bevrijdingssjournaals

    Jun 02 2019

    Aanstaande 6 juni is het 75 jaar geleden dat de invasie in Normandië begon. De operatie die bekend kwam te staan als D-Day luidde de bevrijding van West-Europa in. Vanaf volgende week maandag kijkt het NOS-journaal met een extra historisch zogeheten bevrijdingsjournaal terug op D-Day en de dagen die eraan vooraf gingen. Te gast is Herman van der Zandt, presentator van de bevrijdingsjournaals.

  • Column Nazmiye Oral

    Jun 02 2019

    De column is deze week van Nazmiye Oral.

  • Canon op de schop

    Jun 02 2019

    Onze historische canon, u weet wel, de 50 vensters op de vaderlandse geschiedenis, moet op de schop.Dat wil althans Minister van Engelshoven van Onderwijs. De vrouwen zijn er in ondervertegenwoordigd, en - belangrijker - de canon heeft te weinig aandacht voor de schaduwzijden van onze historie en moet daarom volgens de minister herijkt. We spreken historicus Chris van der Heijden, die al weer 6 jaar geleden het boek De Zwarte Canon schreef, om de officiele canon wat waarheidsgetrouwer te maken.

  • Zoektocht naar Doggerland, 'Lied van de Tijd'

    May 26 2019

    Ruim 7000 jaar geleden, in Brexitloze tijden, zaten Engeland en het vasteland van Europa nog gewoon aan elkaar vast. Het gebied heette Doggerland en bestond uit een gigantisch laagland dat de oostkust van Engeland verbond met onder meer Nederland. Er liepen mammoeten rond, jagers en verzamelaars in berenvellen en allerhande diersoorten. Het gebied verdween in 5000 voor Christus - dankzij een stijgende zeespiegel - voorgoed onder water. Julia Blackburn ging in haar boek ‘Lied van de tijd’ op zoek...more

  • Vrijwilligers voor de Waffen-SS

    May 26 2019

    Circa 25.000 Nederlandse mannen meldden zich tijdens de bezetting aan bij de Waffen-SS. Ze gingen veelal naar het Oostfront om te vechten tegen het communistische spook. Geen ander Europees land leverde zoveel vrijwilligers voor Hitlers keurtroepen als Nederland. Wat bezielde de mannen, uit welke kringen kwamen zij, en hoe verging het deze als landverraders gebrandmerkte mannen na de oorlog? Evertjan van Roekel onderzocht persoonlijke dossiers van ex-SS’ers en schreef ‘Veldgrauw. Nederlanders in...more

  • Trinta di Mei, Curacao

    May 26 2019

    Het begon als een staking, maar het werd al gauw een volksopstand. Trinta di mei oftewel ‘dertig mei’ 1969 is een gebeitelde datum in Curaçao. Op die dag, volgende week vijftig jaar geleden, was het geduld van de zwarte en gekleurde arbeidersbevolking met het witte bevoorrechte regime op. Het werd tijd voor verandering en sociale hervormingen. Maar kwamen die er ook, en hoe kijkt Curaçao terug op de opstand van toen?

  • Het Spoor Terug: Bommen op Den Helder

    May 26 2019

    ‘En toen hoorde ik voor het eerst dat meest sinistere, meest satanische geluid dat de schepping ooit gekend heeft: het gieren van neerkomende bommen.’ Een citaat van schrijver Anthony van Kampen over het eerste Duitse bombardement op Den Helder op 14 mei 1940, een paar uur na de capitulatie. Er zullen nog meer dan 150 bombardementen volgen, maar dan door geallieerde vliegtuigen. En dat al vanaf eind mei 1940. Daarmee is Den Helder veruit de meest gebombardeerde stad van Nederland. Een spookstad ...more

  • Einsteins zonsverduistering, 100 jaar geleden

    May 26 2019

    Het was de belangrijkste zonsverduistering in de geschiedenis van de wetenschap, want ze ‘bewees’ op 29 mei 1919 Einsteins relativiteitstheorie. Er werd dan ook werk van gemaakt met wetenschappelijke experimenten door deskundigen, zowel tijdens de verduistering als daarna. Wetenschapsjournalist Govert Schilling komt praten over de verduistering die de doorbraak van Einstein betekende.

  • De column van Abdelkader Benali

    May 26 2019

    Rotterdam en zijn geschiedenis

  • Buitenechtelijke Hendrikszoon

    May 26 2019

    Nederland was in 1979 vol van de ontdekking: de erkend schuinsmarcheerder prins Hendrik, de echtgenoot van Wilhelmina, bijgenaamd Varkens Heintje, zou een buitenechtelijke zoon hebben gehad, Pim Lier. Uit recent opengestelde documenten uit het Nationaal Archief blijkt hoe het koningshuis in de jaren twintig en dertig haar best deed de onthulling ervan te voorkomen. Oranjehistoricus Dik van der Meulen dook in de papieren van de affaire-prins en zijn nazaat en schreef in ‘Historisch Nieuwsblad’ ee...more

  • Aladdin

    May 26 2019

    Deze week gaat de film Aladdin in première. De musicalfilm van Disney is gebaseerd op de gelijknamige animatiefilm die weer is geïnspireerd op de sprookjes van Duizend-en-een-nacht. Deze keer zijn Aladdin en prinses Jasmine geen getekende figuurtjes, maar levensechte acteurs. Maar hoe zit het ondertussen met de geromantiseerde weergave van de Arabische wereld? Is Aladdin inmiddels vrij van westerse stereotyperingen of hangen er nog wat zogeheten oriëntaalse eigenschappen aan hem? Arabiste en cul...more

  • Koopman met ballen

    May 19 2019

    De Nederlandse koopman uit de Gouden Eeuw. Hij was, zei men, verwijfd en te zachtaardig. Tegelijkertijd werd beweerd dat hij een eersteklas winstzuchtig, kwaadaardig en onbetrouwbaar geval was. Thuis viel hij soms nog wel een beetje mee, maar in de kolonie gedroeg hij zich als een superieur beest, een christen onwaardig. Historica Dorothee Sturkenboom ging op zoek naar de toegedichte elementen van vrouwelijkheid en mannelijkheid van de vaderlandse koopman en schreef ‘De ballen van de koopman’. D...more

  • Het Spoor Terug: De Duiven

    May 19 2019

    Het was ‘een kleine wereld in een grote’: het nieuwe burgerweeshuis dat in 1960 in Amsterdam aan het IJsbaanpad in gebruik genomen werd. Architect Aldo van Eyck creëerde een complex dat oogde als een kashba of een labyrint. Wezen, maar ook uit huis geplaatste kinderen werden er onderverdeeld in verschillende groepen: de meeuwen, de merels, de duiven en de eagles. Hoe hebben zij hun verblijf ervaren? En wat waren de idealen achter het complex?

  • Game of Thrones

    May 19 2019

    Reuzen, draken, ridders, drakendoders, jonkvrouwen. Ze komen allemaal voor in de serie Game of Thrones. Aanstaande zondag is het na acht seizoenen griezelen en smelten voorbij met de fantasy-pret, gebaseerd op middeleeuwse mythen en legendes. Middeleeuwenkenner Sanne Frequin neemt ons mee naar de wereld van verraad en trouw en vertelt over het geheim achter de succes-serie.

  • Deutschlandlied

    May 19 2019

    Er is weer eens gedoe over Das Deutschlandlied. Het volkslied zou, ondanks verwijdering van de besmette beginzin Deutschland, Deutschland Uber alles, herinneringen oproepen aan de nazitijd en bovendien niet aanslaan bij de vele voormalig Oost-Duitsers. Dat althans zegt Bodo Ramelow, minister-president van de oostelijke Duitse deelstaat Thüringen. De politicus pleit voor een nieuw inclusief volkslied. Journalist en correspondent Nederland voor Duitsland Annette Birschel komt praten over nieuwe en...more

  • Column Abdelkader Benali

    May 19 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Circuit Zandvoort

    May 19 2019

    Het komt er toch van: het circuit van Zandvoort wordt na 30 jaar uit bedrijf te zijn geweest in ere hersteld. Zandvoort krijgt het Formule 1-circus met Max Verstappen over de vloer. Het circuit is in 1948 gebouwd op het puin van de door de Duitsers vernietigde badplaats, die voor de oorlog een van de strandparels was van Nederland. Maar wat deed de racebaan met Zandvoort en wat gaat het nieuwe circuit van prins Bernhard junior voor de badplaats betekenen?

  • Apartheid-stadje Welkom

    May 19 2019

    Welkom heette het goudmijnstadje dat door fotograaf Ad van Denderen en journalist Margalith Kleijwegt in de tijd van de apartheid in boekvorm werd vastgelegd. Nu, decennia nadien, reisden auteur en fotograaf opnieuw naar het stadje om verslag te doen van Welkom in het nieuwe bevrijde Zuid-Afrika. Daarbij werden ze bijgestaan door fotograaf Lebohang Tlali, die indertijd opgroeide in het stadje en de auteurs liet weten dat hun boek over zijn geboorteplaats ‘zijn leven veranderde’. Het nieuwe boek ...more

  • Vijftig jaar wervingsverdrag Marokko-Nederland

    May 12 2019

    Volgende week dinsdag is het precies een halve eeuw geleden dat Nederland en Marokko een wervingsverdrag ondertekenden waarin de Marokkaanse arbeidsmigratie naar ons land officieel werd geregeld. De migranten heetten toen nog gastarbeiders en zouden hier tijdelijk verblijven. Inmiddels telt Nederland 400.000 burgers met een Marokkaanse achtergrond. Kortom, ze horen bij Nederland, als klompen bij Volendam. Maar hoe is het de eerste en de volgende generaties vergaan? Historica Nadia Bouras en Abdo...more

  • Paradijslust

    May 12 2019

    De hof van Eden, Columbus meende hem gevonden te hebben, en zo ook Amerigo Vespucci. De zoektocht naar de tuin der lusten van Adam en Eva hield de mensheid generaties lang bezig. God had het paradijs alleen maar tijdelijk op slot gedaan voor de zondige mens, meende men zeker te weten. Journalist en historicus Tom Buijtendorp schreef ‘Het ware paradijs’ en ging in het voetspoor van vroegere Edentuiniers op drie continenten op zoek naar overblijfselen van de hof. De auteur is te gast.

  • Met Aletta de wereld rond

    May 12 2019

    We kennen haar als het boegbeeld van de eerste vaderlandse feministische golf. Dat Aletta Jacobs ook de wereld rond reisde ten bate van de vrouwenzaak is minder bekend. Toch trok ze in 1911 en 1912 van Duitsland naar Finland, van Japan naar China, en van Egypte naar Zuid-Afrika om het vrouwenkiesrecht te bepleiten. Ruim honderd jaar later is haar wereldreis voor televisie overgedaan om te kijken hoe het inmiddels ter plekke met de zaak van de vrouwen is gesteld. Zondagavond is de eerste afleveri...more

  • Mens als natuurramp

    May 12 2019

    Deze week kwam een schokkend VN-rapport uit over biodiversiteit. Daarin werd de noodklok geluid over de staat van het leven op aarde: ruim een miljoen soorten dreigen uit te sterven, en de biodiversiteitscrisis is even zorgwekkend is als het klimaatprobleem. Of de ernst van de situatie tot de mens zal doordringen blijft de vraag. Want de geschiedenis leert ons dat de mens maar weinig oog heeft voor de beesten en planten die we niet op ons bordje verlangen. Zo weet ook Jelle Reumer, hoogleraar pa...more

  • Het Spoor Terug: De Windrevolutie

    May 12 2019

    Nederland zit midden in een windrevolutie, want windmolens zijn het helemaal. Maar hoe zit het met de idealen van begin jaren zeventig toen het motto was: ‘bouw zelf je eigen windmolen’? Documentairemaker Marten Minkema ging op zoek naar pioniers en theologen van de windmolens uit vroegere alternatieve tijden en maakte de documentaire: de windrevolutie.

  • Column Micha Wertheim

    May 12 2019

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • CD over verzetstheoloog Bonhoeffer

    May 12 2019

    Hij was een beroemde predikant en theoloog die al tegen Hitler was, maar Dietrich Bonhoeffer liet het niet bij woorden. Hij stelde een daad en deed mee aan de samenzwering tegen de Führer met als doel hem te doden. De aanslag van 20 juli 1944 mislukte, en Bonhoeffer werd gevangengezet en geexecuteerd. De Zeeuwse folkgroep de Sunshine Cleaners maakte de cd ‘Silent Voices’ met liedjes over leven en werk van Bonhoeffer. Sjef Hermans en Jacqueline Heijmans komen zingen en praten over de beroemde the...more

  • Britse Toetanchamon

    May 12 2019

    Een rijkgevulde grafkamer van een 7e-eeuwse koning. Het werd in 2003 gevonden in het Engelse Essex, en de inhoud van de grafkamer is na jaren van onderzoek en restauratie sinds gisteren in het Engelse Southend Central Museum te bewonderen. The Guardian noemt de vondst “het Britse equivalent van het graf van Toetanchamon.” Of de vondst écht zo bijzonder is, en of we allemaal deze zomer naar Essex moeten, bespreken we met Johan Nicolay, archeoloog bij de Universiteit Groningen en kenner van de vro...more

  • Philip Mechanicus

    May 05 2019

    Zijn verslag over Westerbork, ‘In depot’ is van een van de meest indrukwekkende egodocumenten uit de Tweede Wereldoorlog. De journalist Philip Mechanicus (1889-1944) heeft nu zijn herziene en uitgebreide biografie, geschreven door Koert Broersma, die nieuw materiaal vond over de arrestatie van zijn hoofdpersoon. Daarnaast maakte zijn kleindochter Elisabeth Oets de voorstelling ‘Wachten op transport’. Koert Broersma en Elisabeth Oets zijn te gast.

  • Kampcommandant Gemmeker

    May 05 2019

    Hij was verantwoordelijk voor de deportatie van meer dan tachtigduizend joden vanuit Westerbork naar de vernietigingskampen. Meestal gaf hij persoonlijk, ‘met een wenk met de hand’, het vertreksein voor de treinen. Albert Konrad Gemmeker, commandant van Kamp Westerbork, kreeg na de oorlog tien jaar. Wegens goed gedrag kwam hij na zes jaar weer vrij: in 1951 was hij weer terug in zijn geboortestad Düsseldorf. Moordwerk en karakter van de zogeheten ‘gentleman-commandant’ SS-Obersturmführer Albert ...more

  • Het Spoor Terug: Zuchthaus Siegburg

    May 05 2019

    De student Theo Vogels uit Hilvarenbeek weigerde in april 1943 de zogeheten loyaliteitsverklaring van de bezetter te ondertekenen. In plaats daarvan ging hij bij het verzet. Hij werd gepakt, naar Duitsland getransporteerd en overleed in een kleine cel in een gevangenis in Siegburg, een paar dagen voor de bevrijding. Documentairemaker Rene Oomen reconstrueerde zijn verzetsdaden, gevangenneming en laatste jaren en maakte daar de documentaire Zuchthaus Siegburg over.

  • Heropening moordonderzoek op mentor Thatcher

    May 05 2019

    De Engelse politicus Airey Neave werd in 1979 opgeblazen door een zware autobom. Neave was de mentor van Margaret Thatcher en zou in haar kabinet de portefeuille Noord-Ierland gaan beheren. De geslaagde moordaanslag - waarschijnlijk gepleegd door de IRA - is nooit opgehelderd. In opdracht van Binnenlandse Zaken kijkt Scotland Yard nu opnieuw naar de moordzaak, waarover onlangs het boek ‘The man who was Saturday’ verscheen van historicus Patrick Bishop. Het boek werpt mogelijk nieuw licht op de a...more

  • Column John Jansen van Galen

    May 05 2019

    De politieke mokerslag door de decennia heen

  • Nieuwe homohaat, Amerikaanse haatprediker

    Apr 28 2019

    Hij vindt dat lhbt’ers door overheden geëlimineerd moeten worden, maar wat ook mag, is dat “ze zichzelf een kogel door het hoofd schieten”. Haatprediker Steven Anderson wil op 23 mei naar Nederland komen om zieltjes te winnen. Het COC lobbyt inmiddels tegen de komst van de Amerikaan. Maar wie is de predikant van de Faithful Word Baptist en past zijn optreden, net als de Nashvilleverklaring, in een nieuwe anti-homo golf? Historica Anna Tijsseling is te gast.

  • Moffenmeiden. Over soldatenliefjes, knippers en omstanders

    Apr 28 2019

    Meisjes die kaalgeschoren worden omdat ze het met de Duitsers hadden gedaan. Het zijn even bekende als beschamende beelden. In mei 1945 werden vrouwen die geheuld hadden met de bezetter, de zogeheten moffenmeiden, publiek te schande gemaakt. Journaliste Rianne Oosterom sprak met ooggetuigen, spitte archieven door en ontdekte het laatste slagveld van de Tweede Wereldoorlog: het vrouwenlichaam. Ze schreef ‘Moffenmeiden, over soldatenliefjes, knippers en omstanders’. De schrijfster is te gast.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Apr 28 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Wido Smeets, Goed gerei. Opkomst en ondergang van een (meubelmakers)familieGerard Aalders, Het Instituut. Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie als speelbaal van Den Haag en KoningshuisAndrew Roberts, Winston Churchill. De biografie

  • Het Spoor Terug: Karl Marx Universiteit

    Apr 28 2019

    De eerste bezetting door studenten was niet die van het Maagdenhuis, maar was de bezetting van Katholieke Economische Hogeschool in Tilburg in het voorjaar van 1969. Al voor die tijd hadden studenten de letters Karl Marx Universiteit op de gevel van het lesgebouw gekalkt. Die tekst op de muur zou de opstandige studenten tot in lengte van dagen achtervolgen. Want noch in het rode Nijmegen, noch in het hippe Amsterdam verwezen actievoerders zo direct naar de oervader van hun opstandigheid. Paul va...more

  • Gramsci, cultuurmarxist avant la lettre

    Apr 28 2019

    Antonio Gramsci. Wie in Italië komt, die herkent zijn naam wel van de vele pleintjes en straten die naar hem zijn vernoemd. En anders wel van de posters met zijn portret die in linksige universiteitsboekwinkeltjes hangen. Gramsci was een marxistisch filosoof die uitgroeide tot de martelaar van het anti-fascisme, een soort Italiaanse Che Guevarra. Zijn bekendste werk, dat hij optekende in de gevangenis, is nu in het Nederlands vertaald, en voorzien van een voorwoord door historicus Arthur Westste...more

  • Een nieuwe Japanse keizer

    Apr 28 2019

    Op 30 april treedt de Japanse keizer Akihito af, hij is zogezegd oud en der dagen zat. Een dag later, op 1 mei, betreedt zijn opvolger de negen-en-vijftigjarige Naruhito de keizerstroon. Met de kersverse keizer breekt ook een nieuw keizerlijk tijdperk aan. De tijd van ‘harmonie bewerkstelligen’ vervangt de vorige periode, de tijd van de vrede. Japanoloog en hoogleraar in Leden, Ivo Smits komt vertellen over de betekenis van de keizer en de keizerlijke tijdvakken.

  • De avant-gardisten

    Apr 28 2019

    Het was de grote proletarische revolutie die de mens voorgoed zou veranderen. En daar hoorde kunst bij. Zo meenden de nieuwe machthebbers die vijf maanden na de Oktoberrevolutie van 1917 nu wereldberoemde kunstenaars als Marc Chagall en Vasili Kandinsky op hoge ambtelijke posten benoemden. Het huwelijk tussen de avant-gardisten en de bolsjewiki bleek echter maar beperkt houdbaar. Want de nieuwe mens van de kunstenaars paste niet in het program van de Communistische Partij. Ruslandkenner en slavi...more

  • Column Nelleke Noordervliet

    Apr 28 2019

    ' De Arme Loes'